काठमाडौं : सोमबार अचानक सामाजिक सञ्जाल फेसबुकका सेवा अवरुद्ध भयो । फेसबुकले ब्लक पोस्टमार्फत आफ्ना डेटा सेन्टरहरूबीचको समन्वय गर्ने राउटरको मुख्य भागको कन्फिगुरेसन परिवर्तन भएकाले सेवा अवरुद्ध भएको जनाएको छ । फेसबुक मात्र नभएर सोमबार इन्स्टाग्राम, ह्वाट्सएप र म्यासेन्जरसमेत ६ घन्टा चलेनन् । जसका कारण विश्वका तीन अर्ब ५० करोड प्रयोगकर्ताले सामाजिक सञ्जालबाट ६ घन्टा टाढा रहनुपर्यो । यसअघि सन् २०१९ मा पनि प्रावधिक कारणले फेसबुक २४ घन्टा अवरुद्ध भएको थियो ।
दोस्रोपटक फेसबुकसहित इन्स्टाग्राम र ह्वाट्सएप अवरुद्ध हुँदा प्रयोगकर्ता तथा प्रावधिकहरूले ह्याक भएको आशंकासमेत गरेका थिए । पछि समस्या समाधान भएपछि फेसबुकका संस्थापक तथा सिइओ मार्क जुकरवर्गले फेसबुक ह्याक नभएको र प्राविधिक कारणले सेवा अवरुद्ध भएको जानकारी दिए । ‘कुनै व्यक्ति वा समूहबाट फेसबुक ह्याक भएको होइन, हाम्रै आन्तरिक कारणले सेवा रोकिएको हो,’ फेसबुक पुनः सञ्चालनमा आएपछि जुकरवर्गले भने, ‘सामाजिक सञ्जालमा धेरै प्रयोगकर्ता जोडिएकाले यो सेवा कति महत्वपूर्ण रहेको छ भन्ने महसुस भएको छ ।’ जुकरवर्गले घटनाका कारण उत्पन्न समस्याप्रति सबैसँग माफी पनि मागेका छन् । ‘हाम्रो कारण ६ घन्टा फेसबुक, इन्स्टाग्राम र ह्वाट्सएपका सेवा अवरुद्ध भए, जसका कारण हामी माफी माग्न चाहन्छौँ,’ उनले ट्विटरमार्फत प्रयोगकर्तासँग पनि माफी मागेका छन् । उनले भने, ‘दुई वर्षअघि पनि फेसबुकको कन्फिगुरेसन परिवर्तन गर्नुपरेका कारण सेवा बन्द भएको थियो, यसपटक पनि कारण त्यहीँ नै हो ।’
६ घन्टा फेसबुक, इन्स्टाग्राम, ह्वाट्स एप तथा म्यासेन्जर बन्द हुँदा यसको क्षति कति भयो भन्ने सही तथ्यांक सार्वजनिक भएको छैन । तर, फेसबुकका सिइओ जुकरवर्गले सेवा अवरुद्ध हुँदा ६ अर्ब पाउन्ड नोक्सानी भएको अनुमान गरेका छन् । ६ घन्टा सेवा बन्द भएको वेलामा अन्तर्राष्ट्रिय सेयर बजारमा फेसबुकको मार्केट घटेपछि जुकरवर्गसमेत आत्तिएको एजेन्सीहरूले जनाएका छन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार वेभ साइटहरूले तत्कालै समस्याको सामाधान भएका कारण फेसबुक ठूलै नोक्सानीबाट उम्केको जनाएका छन् । ‘यो सेवा थप केही घन्टा अवरुद्ध भएको भए फेसबुकले धेरै नै आर्थिक घाटा व्यहोर्नुपर्ने थियो, उनीहरूका प्रावधिकहरूले छिटोभन्दा छिटो समस्या समाधान गरे,’ व्यापारिक वेभ साइटहरूले जनाएका छन् ।
सामाजिक सञ्जालबाटै व्यवसाय गर्नेहरूले पनि धेरै घाटा ब्यहोरेको बिबिसीले जनाएको छ । ‘विश्वभरि सामाजिक सञ्जालबाट सीधा ग्राहकसँग जोडिएका छन्, जसले सोसियल मिडिया प्रयोग गरिरहेका छन्, उनीहरूले अप्रत्यक्ष रूपमा धेरै नोक्सानी व्यहोर्नुपरेको छ, सम्भवतः उनीहरू वित्तीय नोक्सानीको सामना गरिरहेका छन्,’ बिबिसीले भनेको छ । सेवा अवरुद्ध हुँदा अर्बौं प्रयोगकर्ता लगभग चार घन्टा सोसियल मिडियासँग टाढा रहे । यसबीचमा एकआपसमा अन्य प्रयोगबाट फेसबुक नचलेको बारेमा छलफल भएको बिबिसीले उल्लेख गरेको छ । कतिपय प्रयोगकर्ताले लगातार ६ घन्टा फेसबुक ‘लग इन’ कोसिस गरिरहे ।
यसैबीच डाउनडिटेक्टर ट्र्याक गर्नेहरूले कम्तीमा फेसबुकले यस अवधिमा १० अर्ब ६० करोड डेटा गुमाएको दाबी गरेको छ । सामाजिक सञ्जालमा यो अहिलेसम्मकै सबैभन्दा धेरै डेटा मिस भएको उनीहरूका भनाइ छ । टाइम्स टेक्नोलोजीका रिपोर्टर रिसा फ्रेन्कले फेसबुकमा आएको समस्या बुझ्न यसको मुख्य कार्यालयसम्म पुग्न नसकेको बिबिसीलाई बताएका छन् ।,याे समाचार नयाँ पत्रिका दैनिकमा छापिएकाे छ ।
