१५ चैत,एजेन्सी ।
नेपाली कांग्रेसकी नेतृ डा. आरजु राणा देउवाको थाइराइडको शल्यक्रिया गरिएको छ । भारतको नयाँदिल्लीस्थित म्याक्स हस्पिटलमा बुधबार उनको हाइपर प्याराथाइरोइडइजमको शल्यक्रिया गरिएको उनका स्वकीयसचिव कमल रावलले विज्ञप्तिमार्फत जानकारी दिएका छन् । दुई वर्षदेखि सोही समस्या देखिएपछि आरजु गएको चैत २ गते फलोअपका लागि दिल्ली पुगेकी थिइन् ।
उनको अवस्था हाल सुधारोन्मुख रहेको र अस्पतालमै रहेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । यसअघि उनका विषयमा भुटानी शरणार्थी प्रकरणमा पक्राउ पर्ने डरले दिल्लीमै बसेको अफवाह फैलिएको थियो । चिकित्सकका अनुशार थाइराइड ग्रन्थीको काममा गडबडी भएमा यसले अनावश्यक हर्मोन बढी र आवश्यक हर्मोन कम मात्रामा उत्पादन गर्छ ।
हर्मोन बढी उत्पादन हुनुलाई हाइपर थाइरोइडिज्म् भनिन्छ भने कम हर्मोन उत्पादन गर्ने कामलाई हाइपो थाइरोडिज्म् भनिन्छ । यो शरीरको आफ्नै कारण (अटो इम्युन) ले हुने रोग हो । यसमा शरीरले एन्टिबडी बनाएर थाइराइडलाई काम गर्न दिँदैन । अथवा बढी काम गर्न दिँदैन । हाइपर प्याराथाइराइडिज्म भनेको चाँही घाँटीमा थाइरोइड ग्रंथिहरू नजिकै एक वा धेरै प्याराथाइरोइड ग्रंथिहरू हुन्छन् ।
यी चामलको दानाको आकारको संरचनाहरूमा धेरै गतिविधिबाट विकसित हुन्छ। प्याराथाइरोइड ग्रंथिहरूले प्याराथाइरोइड हर्मोन (पीटीएच) सिर्जना गर्दछ, जसले आवश्यक पर्दा रगतमा क्याल्सियमको स्तर बढाउँछ। रोगको अनुपात हेर्दा १० जना महिलामा देखिएमा एक जना पुरुषमा देखिन्छ । महिलामा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा हुने गडबडीले यो रोग बढी भएको हो ।
बालबालिकामा वंशाणुगत कारणले हाइपो थाइरोडिज्म् रोग लाग्नसक्छ । यदि महिलालाई गर्भावस्था वा सो भन्दा अघि थाइराइडको समस्या भएमा बच्चामा सर्ने जोखिम बढी हुन्छ । त्यसैले जन्मेको एक हप्ताभित्र बच्चाको थाइराइड परीक्षण गराउनु पर्छ । अर्को कुरा १३ देखि १४ बर्षका युवतीमा महिनावारी गडबड भएमा एकपटक थाइराइड परीक्षण गराउनु पर्छ ।
गर्भावस्थामा थाइराइडको समस्या देखिएमा औषधि सेवन गर्नुपर्छ । हाइपो थाइराइडिज्म्मा महिनावारी नियमित नहुने, मोटोपना, अल्छी हुने, मोटाउने, शरीर सुन्निने, दिक्क लाग्ने, अनावश्यक जाडो हुने, प्रजनन् क्षमतामा कमी हुने हुन्छ । कसै कसैलाई कपाल झर्ने लक्षण पनि देखिन्छन् । हाइपरथाइराइडीज्ममा मानिस एकदमै दुब्लाउने, मुटुको धड्कन बढ्ने, शरीरको तापक्रम बढ्ने, भोक बढी लाग्ने तर दुब्लाउने, दिसा बढी लाग्ने, महिनावारी गडबडी हुने, मन आत्तिने र मानसिक तनाव बढी हुने हुन्छ।
मधुमेह भएका बिरामीले वर्षको एकपटक थाइराइडको पनि परीक्षण गर्नुपर्छ । थाइराइड भनेको एउटा ग्रन्थी हो । यो घाँटीको अघिल्लो भागमा रुद्रघण्टीको तल रहेको हुन्छ । यो ग्रन्थीले थाइरोक्सिन (टी–३) र ट्राइआयोडो थाइरोनीन (टी–४) हर्मोन उत्पादन गर्छ । थाइराइडको खास काम भनेको शरीरको गति नियन्त्रण (मेटाबोलिजम) गर्ने हो । त्यसैले यसलाई शरीरको एक्सिलेटर पनि भन्ने गरिन्छ ।
