२ भदौ , काठमाण्डौ ।
विश्वका शक्तिशाली देश वा शक्तिशाली नेताहरु भन्नासाथ अमेरिका, रुस, चीन र यीनका राष्ट्रपतिहरुको नाम नै प्राय सबैको ध्यानमा पहिले आउँछ । यसपछि क्रमैसंग अन्य देश र तिनका नेताहरुको नाम लिन सकिन्छ । र यो सूचीमा यदि हतियारको आधारमा कुरा गर्ने हो भने उत्तर कोरिया पनि छुटाउन नहुने देश बनिसकेको छ ।
र जब यी देशका नेताहरु आपसमा भेट्छन् वा भेट्ने कुरा गर्छन्, अथवा सम्बन्ध सुमधुर राख्छन् वा थप बिगार्छन् भने त्यो बेला पनि विश्वकै ध्यान यिनिहरुमाथि नै केन्द्रित हुने गरेको छ । अहिले ठीक यस्तै अवस्था छ । किनभने विश्व महाशक्ति अमेरिकी राष्ट्रपतिले उत्तर कोरियाका नेता किम जोंग उनसंग आफ्नो निकै राम्रो सम्बन्धमात्रै रहेको मात्रै बताइरहेका छैनन्, किमसंग आफु निरन्तर सम्पर्कमा रहेको पनि खुलासा गरेका छन् ।
जसले विश्वकै ध्यान खिचेको छ । ट्रम्पले दक्षिण कोरियासँगको संयुक्त सैन्य अभ्यासबाट पछि हट्ने निर्णय सार्वजनिक गरेको भोलिपल्ट उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ–उनसँग आफ्नो सम्पर्क पुनः स्थापित भएको सङ्केत गरेका छन् । उनले किमले आफूले गरेको पछिल्लो सम्पर्क प्रयासको जवाफ दिएको र दुई नेताबीचको संवाद सकारात्मक रहेको बताए ।
ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले पहिलो कार्यकालमा तीनपटक भेटेका किमसँगको सम्बन्धले कोरियाली प्रायद्वीपको अवस्था ‘धेरै सुरक्षित’ बनाएको दाबी गरे । दोस्रो कार्यकाल सुरु भएपछि भने उनीहरूको प्रत्यक्ष भेट भएको छैन ।
गत वर्ष दोस्रोपटक राष्ट्रपति पद सम्हालेपछि किमसँग कुराकानीका लागि आफूले गरेको अनुरोधको जवाफ नआएको हो कि भन्ने प्रश्नमा राष्ट्रपति ट्रम्पले पत्रकारहरूलाई ‘तपाईंलाई कसरी थाहा छ कि उनले प्रतिक्रिया दिएका छैनन?” भनेर प्रतिप्रश्न गरे ।
किमसँगको कुराकानी कुन चरणमा पुगेको छ भन्ने प्रश्नमा राष्ट्रपति ट्रम्पले संवाद ‘धेरै सकारात्मक’ रहेको बताए। उनले सम्पर्कको माध्यम वा सम्भावित वार्ताबारे भने थप विवरण दिएनन् । राष्ट्रपति ट्रम्पले किमको प्रशंसा गर्दै दुई नेताबीचको सम्बन्धले तनाव कम गर्न सहयोग गरेको बताए। “म वास्तवमा यसलाई धेरै सुरक्षित बनाउँदैछु।
किम जोङ–उनले मलाई सधैँ निकै सम्मानका साथ व्यवहार गर्नुभएको छ। म उनलाई बुझ्छु र उनले मलाई बुझ्छन्”, उनले भने। यसअघि आइतबार राति राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोसल खातामार्फत दक्षिण कोरियासँग हुने संयुक्त सैन्य अभ्यासप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै पेन्टागनलाई अभ्यास फिर्ता लिन आदेश दिएको घोषणा गरेका थिए।
उनले अभ्यासलाई ‘अनुचित र शत्रुतापूर्ण’ भन्दै दक्षिण कोरियाले इरानविरुद्धको अमेरिका–इजरायल युद्धमा सहयोग गर्न अस्वीकार गरेको विषयसँग पनि निर्णयलाई जोडेका थिए । दक्षिण कोरियामा करिब ३९ हजार अमेरिकी सैनिक रहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले उत्तर कोरियाबाट दक्षिण कोरियालाई सुरक्षा दिइरहेको अवस्थामा इरानमा अमेरिकालाई सहयोग गर्न नसक्नु आश्चर्यजनक भएको बताए ।
उनले इरानविरुद्धको सैन्य कारबाहीमा सहयोग नगर्ने दक्षिण कोरिया र नाटोका अन्य सहयोगी मुलुकप्रति पनि अमेरिकी समर्थनमाथि प्रश्न उठाए । “हामी वरिपरि गएर यी सबै देशको रक्षा गर्न सक्दैनौँ, विशेष गरी उनीहरू हामीलाई सहयोग गर्न त्यहाँ नहुँदा”, राष्ट्रपति ट्रम्पले भने ।
दक्षिण कोरियाली अधिकारीहरूले भने निर्धारित कार्यक्रमअनुसार सैन्य अभ्यास सुरु भएको र वासिङ्टनसँगको समन्वय कायम रहेको बताएका छन् । राष्ट्रपति ली जे म्युङको कार्यालयले मङ्गलबार अभ्यासको उद्देश्य उत्तर कोरियामाथि आक्रमण गर्नु वा कोरियाली प्रायद्वीपमा तनाव बढाउनु नभएको स्पष्ट पारेको छ ।
राष्ट्रपति लीले अभ्यासको मूल उद्देश्य कुनै विशेष पक्षलाई शत्रुका रूपमा व्यवहार गर्नु नभई दक्षिण कोरियाली जनताको सुरक्षित र शान्तिपूर्ण दैनिक जीवन सुनिश्चित गर्नु रहेको बताएका उनको कार्यालयले जनाएको छ । उत्तर कोरियाले पछिल्लो अभ्यासबारे सार्वजनिक प्रतिक्रिया दिएको छैन।
यद्यपि प्योङयाङले दक्षिण कोरिया र अमेरिकाबीच नियमित रूपमा हुने संयुक्त सैन्य अभ्यासलाई लामो समयदेखि आफूविरुद्धको आक्रमणको तयारीका रूपमा आलोचना गर्दै आएको छ। एघार दिनसम्म सञ्चालन हुने उल्ची फ्रिडम सिल्ड अभ्यास उत्तर कोरियासँग सम्भावित युद्धका लागि अमेरिकी तथा दक्षिण कोरियाली सेनाको संयुक्त तयारी र क्षमताको परीक्षण गर्न आयोजना गरिएको हो।
अमेरिका–दक्षिण कोरिया संयुक्त सेनाको कमान्डका प्रवक्ता कर्नेल रायन डोनाल्डले अभ्यासमा युक्रेनविरुद्धको युद्धमा रुसका पक्षमा तैनाथ उत्तर कोरियाली सेनासँग सम्भावित भिडन्तको अवस्थासमेत अभ्यास गरिने बताएका छन् । सियोलको राष्ट्रपति कार्यालयले अभ्यासका क्रममा वासिङ्टनसँग ‘घनिष्ठ समन्वय’ भइरहेको जनाएको छ ।
अमेरिकाले दक्षिण कोरियाको सुरक्षाका लागि करिब २८ हजार ५०० सैनिक तैनाथ गरेको छ। सन् १९५० देखि १९५३ सम्म चलेको कोरियाली युद्ध शान्ति सम्झौतामा नभई युद्धविराममा समाप्त भएपछि दक्षिण कोरियामा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति निरन्तर रहँदै आएको हो ।
तर राष्ट्रपति ट्रम्पले परम्परागत अमेरिकी गठबन्धन र सहयोगी मुलुकप्रति बारम्बार व्यक्त गर्दै आएको आलोचनाले पूर्वी एसियामा अमेरिकी सुरक्षा प्रतिबद्धतामाथि पुनः प्रश्न उठाएको छ । सैन्य अभ्यास र अमेरिकी सैनिक उपस्थितिमा सम्भावित परिवर्तनले दक्षिण कोरिया मात्र नभई जापानलगायत क्षेत्रका सहयोगी मुलुकमा समेत सुरक्षा चिन्ता बढाउन सक्ने देखिएको छ ।
प्रशान्त क्षेत्रमा सञ्चालित अमेरिकी विमानवाहकमध्ये युएसएस जर्ज वासिङ्टनलाई लामो समयदेखि तैनाथ युएसएस अब्राहम लिङ्कनलाई राहत दिन मध्यपूर्वतर्फ पुनः तैनाथ गरिएको छ। युएसएस लिङ्कनमा मानसिक स्वास्थ्य तथा आपूर्ति व्यवस्थासम्बन्धी समस्याबारे पनि चिन्ता व्यक्त गरिएको छ ।
सैन्य मामिलासम्बन्धी अमेरिकी सिनेटका वरिष्ठ डेमोक्रेट तथा सशस्त्र सेवा समितिका सदस्य ज्याक रिडले अभ्यास घटाउने राष्ट्रपति ट्रम्पको आदेशको आलोचना गर्दै चीन र रुसले अमेरिकी राष्ट्रपतिले आफ्ना सहयोगीलाई कति सहज रूपमा त्याग्न सक्नुहुन्छ भनेर हेरिरहेको बताएका छन्।
उनले निर्णयलाई ‘मूर्खतापूर्ण र अव्यवस्थित’ भनेका छन् । यसबीच किमसँग पुनः सम्पर्क स्थापित भएको राष्ट्रपति ट्रम्पको सङ्केतले वासिङ्टन र प्योङयाङबीच सम्भावित वार्ताका लागि नयाँ बाटो खुल्न सक्ने देखिएको छ। यद्यपि किमको सार्वजनिक प्रतिक्रिया नआएकाले दुई देशबीचको संवाद तत्काल वार्ताको तहमा पुग्ने वा नपुग्ने स्पष्ट भइसकेको छैन ।
