विराटनगर असोज २८
देशकै जेठो उद्योगको रुपमा रहेको बिराटनगर जुट मिल पुनः सञ्चालनमा आएको छ । विवाद र किचलोले बन्दैबन्दको इतिहास बनाईसकेको नेपालको पहिलो उद्योग सुतली उत्पादन गर्दै तङ्ग्रेको छ ।
एक महिना अघिदेखि परीक्षण संचालनमा रहेको मिलले दुई सातायताबाट व्यवसायीक उत्पादन दिन शुरु गरेको छ । मिल सञ्चालक समितिले मिलको मेसेनरी मर्मत र विद्युत जडानको काम गरेसगै मिलले नियमितिरुपमा व्यवसायी उत्पादन गदै आएको छ ।
मिल पुनःसञ्चालनमा आएसगै १ सय बढीले रोजगारी समेत पाएका छन । मिल बन्द भएको बखत रोजगारी गुमेपछि घरमा बसेका मजदुर पुनः काममा फर्किएका छन।
मिल सञ्चालक समितिका अनुसार व्यवसायिक उत्पादन थालेकोमा दशै पछि लगतै जुट बोरा उत्पादनको तयारी समेत अघि बढाएको छ । हाल दिवाकालीन समयमा मात्र सञ्चालनमा रहेको मिलले अहिले २२ टन सुतली उत्पादन गरीसकेको छ ।
मिल सञ्चालक समितिका अध्यक्ष वसन्त वनका अनुसार जुट मिलले ९० इन्चको १५ टन र ७५ इन्चको ७ टन सुतली उत्पादन गरेको छ । दश वर्षपछि विराटनगर जुट मिल उद्योगको उत्पादन बिक्री गर्ने तयारी गरिएको छ ।
जुट मिलले उत्पादन गरेको २२ टन सुतली नेपाल तथा भारतमा बिक्री गरिने भएको हो । विराटनगर जुट मिलले गत भदौ २६ गतेबाट परीक्षण उत्पादन गरेको थियो । त्यसयता अहिलेसम्म २२ टन सुतली उत्पादन गरेको छ । बाँकी १० टन घानीमा रहेको छ ।
मिल व्यवस्थापन पक्षले उत्पादित सुतली बिक्रीको तयारी समेत गरेको छ । उत्पादन भएको सुतलीको ५० केजी र २५ केजीको प्याकिङ्ग भईरहेको छ ।
उत्पादिन सुतली बिक्री गर्नका लागि भारतीय कम्पनी र नेपालस्थित स्वस्तिक जुट मिलसँग कुरा भईरहेको बताइएको छ । जुट मिलबाट ९० इन्चको १५ टन र ७५ इन्चको ७ टन सुतली उत्पादन भएको छ । जुट बोराको कच्चा धागो मानिने सुतली उत्पादनको काम अहिले दिवा र रात्रीकालिन गरी दुई सिफ्टमा भईरहेको जुट मिल सञ्चालक समितिका अध्यक्ष वसन्त वनले जानकारी दिए ।
गतवर्ष जुट मिल्स सञ्चालन गर्ने भन्दै खरिद गरिएको ५४ टन जुटलाई सदुपयोग गर्दै सुतली उत्पादन गरिएको छ । त्यस बाहेक यसैवर्ष सञ्चालक समितिले २६ टन नयाँ जुट समेत खरिद गरेको छ ।
उद्योग परिसरमा रहेको ८० टन जुटमध्ये २२ टन उत्पादन, १० टन उत्पादन प्रक्रिया र बाँकी ४८ टन जुट स्टक छ । भखरैमात्र व्यवसायी उत्पादन थालेको मिललाई पुर्ण क्षमतामा सञ्चालन गरी व्यवसायीक उत्पादनलाई निरन्तरता दिने तयारीमा मिल सञ्चालक समितिले जनाएको छ । उद्योगमा रहेको पुरानो मेशिन चलिरहेको छ ।
नयाँ मेशिनको मर्मत भने भईरहेको बताइएको छ । पुरानो मिलसँगै रहेका दुईवटा सप्नर, ४ वटा ब्रेकर, २ वटा ड्राइङ, ३ वटा स्प्रिङ्ग, एउटा ट्वीस्टिङ्ग र एउटा चर्खा चलिरहेका छन् । विराटनगर जुट मिल्स बि.सं. १९९३ असार ३० गते स्थापित भएको थियो ।
मिलले २०६५ सालपछि उत्पादन गर्न सकेको थिएन । भारतीय कम्पनी विनसम इन्टरनेशनल लि.ले २०६९ सालमा वार्षिक १ करोड ३५ लाख रुपिँयमा लिजमा लिएको थियो । तर, ३० प्रतिशत मात्रै मेशिन चलेपछि उसले सम्झौता करार रद्द गरेको थियो । त्यसपछि मिल बन्द अबस्थामा रहेको थियो ।
ऋणको भारमा मिल
१९९३ मा भारतका उद्योगी राधाकृष्ण चमडियाले विराटनगर जुट मिलको स्थापना गरेका हुन् । तत्कालीन समयमा ६२ लाख ७० हजार ५ सय रुपैयाँ लागतमा मिल स्थापना गरिएको देखिन्छ ।जुट मिल सन्चालनमा आउदा पूर्ण मुनाफा कमाएको देखिन्छ ।
मिल सन्चालनमा आएको २५ वर्ष पुगेको अवसरमा रजत जयन्ती प्रकाशनमा १ करोड ११ लाख रुपैयाँ खुद मुनाफा गरेको उल्लेख छ । तर, आज यहासम्म मिल आइपुग्दा मिल ४ अर्व ऋणको भारमा छ । पटकपटक खुल्दै बन्द हुँदै आएको मिल सन्चालनका लागि बैंक वित्तिय संस्था एव सरकारको पनि ऋण दायित्व देखिएको छ ।
नेपाल बैंकसँग कुनै समय लिएको १ करोड ७५ लाख रुपैयाँ कर्जा ब्याजसहित अहिले १ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।त्यसैगरी एनआइडीसी डेभलपमेन्ट बैंकसँग पनि कम्पनीले १० लाख ऋण लिएको थियो ।
यो कर्जा अहिले ब्याजसहित १ करोड ५७ लाख पुगेको छ । यता, कुनै समय उदयपुर सिमेन्टसँग पनि कम्पनीले ४५ लाख ऋण लिएको थियो । अहिले यो ८ करोड ७६ लाख पुगेको छ । त्यसैगरी मिल सन्चालका लागि भनेर कुनै वेला अर्थ मन्त्रालयवाट पनि ऋण लिएको देखिन्छ ।
उसले अर्थ मन्त्रालयवाट पटक पटक गरी १ अर्व १७ करोड ऋण लिएको देखिन्छ । अहिले अर्थ मन्त्रालयवाट लिएको ऋणको व्यभारमात्र १ अर्व ८० करोड पुगेको छ । उद्योग स्थापनाका क्रममा उद्योगको परिसरमा आफ्नै विद्युत टर्बाइन हाउस, जोगबनी रेल्वे स्टेसनलाई जोडने रेल्वे यार्ड पनि रहेको छ ।
