काठमाडौं,मंसिर २१
भारतबाट निर्यात हुने औषधिहरु मापदण्ड पूरा नहुने गरेको विश्व स्वास्थ्य संगठनले जनाएको छ । डब्लुएचओले केही दिनअघि प्रकाशित गरेको तथ्याङ्कका अनुसार भारत सबैभन्दा धेरै गुणस्तरहीन औषधि निर्यात गर्ने देश रहेको समेत उल्लेख गरेको छ ।
रिपोर्टले भनेको छ, भारत विश्वकै सबैभन्दा ठूलो औषधि निर्यातकर्ता हो तर उसले निर्यात गर्ने कम्तिमा १० प्रतिशत औषधिले न्यूनतम अन्तराष्ट्रिय मापदण्ड समेत पूरा गरेको हुँदैन । त्यस्तो औषधिहररु कति नक्कली हुन्छन् भने कतिको म्याद सिद्धिएको, बिग्रिएको, आवश्यकताभन्दा बढी वा कम मात्रा भएको र नक्कली प्याकेजिङ र लेबलिङ गरिएको समेत भएको पाइएको छ ।
विशेषगरी एन्टिबायोटिक्स, गर्भनिरोधक औषधि, खोकी र दुखाईसम्बन्धी औषधिमा अत्यधिक मात्रामा त्यस्तो कैफियत भेटिएको समेत डब्लुएचओले जनाएको छ । त्यस्ता औषाधिहरु विशेषगरी मध्यम र कम आय भएका मुलुकहरुमा निर्यात गर्छ । भारतले निर्यात गर्ने यस्ता नक्कलीहरुको औषधीको बजार हिस्सेदारी एशिया, अफ्रिका र दक्षिण अमेरिकी मुलुकहरुमा बढी पठाइने गरेको समेत रिपोर्टमा उल्लेख छ । यी क्षोत्रहरुमा भारतले कुल निर्यातको ३० प्रतिशत औषधि पठाउँछ।
नक्कली र मापदण्ड पुरा नभएका भएका औषधिहरु कमजोर सरकार,कमजोर टेक्नोलोजीको र गुणस्तरीय औषधिको बारेमा अनविज्ञताका कारण अल्पविकसित र विकासोन्मुख राष्ट्रहरूमा विक्री गर्न सजिलो हुने भएकोले त्यस्तो देशमा पठाइने दाबी समेत गरेको छ । खोकीको लागि प्रयोग हुने भारतले पठाएको सिरप नामक औषधि खाएर पाराग्वे र पाकिस्तानमा हजारौं मानिस बिरामी भएको तथ्य समेत रिपोर्टले प्रस्तुत गरेको छ। अनुसन्धान पछि उक्त सिरपमा प्रयोग भएको डक्स्रोम्रोथोरफन भारतबाट आयात भएको भनेर पत्ता लागेको थियो। त्यस्तो औषधिमा प्रयोग भएको मार्फिन आवश्यकताभन्दा पाँच गुणा बढी थियो ।
औषधिको ढुवानी र भण्डारणका सन्दर्भमा समेत डब्लुएचओले भारतको रवैयामा असहमति जनाएको छ । औषधि आयात तथा निर्यात गर्दा समेत त्यसमा उपयुक्त प्रकाश र तापक्रम मिलाउनुपर्नेमा त्यसो हुन नसकेको बताएको छ । त्यस्ता औषधीभण्डारण गर्ने डिलरहरु न त कानूनी रुपमा अनुमतिप्राप्त हुन्छन्, न त गुणस्तरीय । र, यसलाई रोक्न कुनै प्रकारको कानुन पनि छैन।
उपचार गर्दा झन् रोगी बन्दै नेपाल
नेपालले बार्षिक रुपमा बीसौं अर्बको औषधि आयात गर्दै आएको छ । व्यापार तथा निकासी प्रवद्र्धन केन्द्रको तथ्याङ्क अनुसार चालु आर्थिक वर्षको पहिलो चौमासमा कुल १० अर्ब २८ करोडको औषधि आयात गरेको छ, यो हिस्सा गत आर्थिक वर्षको सोही समयभन्दा १४ प्रतिशत बढी हो । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा कुल २७ अर्ब २८ करोड बराबरको औषधि आयात भएको थियो ।
नेपालमा आयात हुने औषधिको अधिकांश हिस्सा भारतको रहने गरेको छ । मध्य आय भएको गरिब राष्ट्रमा पर्ने नेपाल विश्व स्वास्थ्य संगठनको रिपोर्टअनुसार गुणस्तरहीन औषधि निर्यात हुने प्रमुख देशहरुमध्ये एक हो । अझ सामरिक रुपमा नजिक रहेको नेपालमा यस्तो सम्भावना अत्यन्त बढी छ । नक्कली औषधिको प्रयोगले तत्काल रोग निको हुने भए पनि दीर्घकालमा यसले ठूला र जटिल रोगको कारक बन्ने गरेको विज्ञहरु बताउँछन् ।(विकास न्युजबाट)
