३० भदौ ,एजेन्सी ।
भारतमा समेत विवादित बनेको भारतीय सेनामा भर्ती गर्ने अग्निपथ योजनामा नेपालले समेत तत्काललाई भर्ना स्थगित गर्न पत्राचार गरेपछि नेपालीका लागि भारतीय सेनामा भर्तीको कोटा काटिने भएको छ । भारतका सेना प्रमुख मनोज पाण्डेले ‘अग्निपथ’ योजनाअनुसार नेपालीहरू भारतीय सेनामा भर्ती नभए यसपालि उनीहरूलाई छुट्ट्याएको कोटा अरूलाई दिने बताएका छन् ।
बुधबार युनाइटेड सर्भिस इन्स्टिच्युसन अफ इन्डियाको कार्यक्रममा पाण्डेले नेपालीका लागि छुट्ट्याइएको कोटा अरूलाई बाँडिने बताएको टाइम्स अफ इन्डियाले उल्लेख गरेको छ। ‘मलाई मंसिर ४ को आमनिर्वाचन अघि नेपालले कुनै निर्णय गर्छजस्तो लाग्दैन,’ केही दिनअघि काठमाडौंमा नेपाली सेनाको मानार्थ महारथीको पदवी लिएका पाण्डेले भने,‘त्यसपछि पनि उनीहरूले निर्णय गरेनन् भने त्यो कोटा अरूलाई दिइन्छ।’
आफूहरूले चार वर्षे अग्निपथ योजनाका फाइदाबारे नेपाली पक्षलाई बताइसकेको पनि पाण्डेले बताएका छन् । केही वर्षअघि भारतले वार्षिक ४ हजारको हाराहारीमा नेपाली भर्ती गर्ने गरेकोमा पछिल्ला वर्षहरूमा त्यो संख्या घटाएर १५ सयमा झारेको छ। भारतीय सेनामा अहिले ३० हजारको हाराहारीमा नेपालीहरू कार्यरत छन्।
यसअघि सरकारले भदौ ८ मा अग्निपथबारे स्पष्ट पार्न भारतलाई भनेको थियो। परराष्ट्र मन्त्री नारायण खड्काले काठमाडौंस्थित भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवलाई मन्त्रालयमा बोलाएर अग्निपथबारे स्पष्ट नभएकाले तत्काल नेपाली भर्ती नहुने बताएका थिए। अग्निपथबारे स्पष्टता नभएको भन्दै नेपालले यसपालि भारतीय सेनामा हुने भर्तीको छनोट प्रक्रिया नै रोकेको छ।
गत असार पहिलो साता भारतले तीन सैनिक सेवा (स्थल, जल र वायु) मा नयाँ भर्नाका लागि अग्निपथ नामको नयाँ स्किम ल्याएको थियो। साढे १७ वर्षदेखि २३ वर्षसम्मका युवा अग्निपथ योजनाअनुसार भर्ती हुन पाउँछन्।यो योजनाअनुसार भर्ती हुनेहरूले ४ वर्षमात्र सेवा गर्न पाउनेछन्। त्यसपछि थोरैलाई मात्रै पूर्णकालीन सैनिकका रूपमा काम दिइनेछ भने बाँकीलाई घर पठाइनेछ। उनीहरूले पेन्सनको सुविधा पाउने छैनन्।
नेपालले आफ्ना युवाहरूलाई पनि त्यही ४ वर्षका लागि भारतीय सेनामा भर्ती गराउन लागेको हो कि पेन्सन पाउने गरी भन्ने स्पष्ट नभएकाले पहिला त्यो स्पष्ट हुनु पर्ने बताएको छ । ४ वर्ष भारतीय सेनामा भर्ती भएर विना पेन्शन घर फर्किदा उमेर समेत ढल्किदै जाने र रोजगारीको विकल्प नहुने र युवाको भविष्य अन्धकार हुने भन्दै भारतमा समेत यसको व्यापक विरोध भएको थियो र हिंसात्मक प्रर्दशनका बीच भारत सरकारले यसलाई कार्यान्वयनमा लगेको छ ।
नेपाल, भारत र बेलायतबीच १९४७ मा भएको सम्झौता अनुसार नेपालीहरू भारतीय र बेलायती सैनिकमा भर्ती हुन पाउँछन्। हरेक वर्ष नयाँ भर्ती गर्दा भारतले सुरक्षालगायत व्यवस्था मिलाइदिन नेपाल सरकारलाई पत्र पठाउदै आएको छ । भारत संसारमा ठूलो सैन्य शक्ति भएका मुलुकमा पर्छ। अहिले भारतमा सैनिकहरूको संख्या १४ लाखको हाराहारीमा छ।
तीमध्ये हरेक वर्ष झन्डै ६० हजारले नियमित अवकाश पाउने गरेका छन् । अग्निपथ योजनाअनुसार यस वर्ष ४६ हजार नयाँ भर्ना गर्ने भारतको तयारी छ । अग्निपथ योजनामा भर्ना हुनेलाई अग्निवीर भनिनेछ। अग्निवीरहरूले पहिलो वर्ष मासिक ३० हजार भारू तलब पाउने छन् भने चौथो वर्ष उनीहरूको तलब मासिक ४० हजार पुग्नेछ।
