१८ असार, एजेन्सी ।
पृथ्वीवासीहरूले २०२३ मा चारवटा सुपरमुन देख्नेछन्, जसमध्ये पहिलो आज देखिनेछ । यो यस वर्षको अन्य पूर्णिमाको सुपर मुन भन्दा उज्यालो र ठूलो हुनेछ । सुपर मुन पूर्णिमा आज सोमबार जुलाई ३ मा पृथ्वीबाट देखिनेछ । सफा मौसममा यो कुनै पनि वैज्ञानिक उपकरण बिना पनि देख्न सकिन्छ।
यो पूर्ण चन्द्रमा पृथ्वीबाट करिब ३,६१,९३४ किलोमिटर दुरीमा रहनेछ । हरेक वर्ष प्रायः १२ वटा सुपरमुन देखिने गरेको भए पनि यसपटक पृथ्वीवासीले १३ पटक यो सुपर मुन देख्ने छन् । अगस्टमा दुई पटक सुपरमुन देखिनेछ । यस अवधिमा ’ब्लु मुन’ पनि देख्न सकिन्छ जुन यस वर्ष पृथ्वीको सबैभन्दा नजिकको चन्द्रमा हुनेछ ।
२०२३ को चौथो र अन्तिम सुपरमुन सेप्टेम्बर २९ मा देखिनेछ। सामान्य दिनको तुलनामा आकाशमा चन्द्रमा अलिकति ठूलो र चम्किलो देखिएमा त्यसलाई ‘सुपरमुन’ भनिन्छ । सुपरमुन हेर्नको लागि सबैभन्दा राम्रो समय यो उदाउदै वा अस्ताउने समय हो । यदि आकाशमा बादल छैन भने यस समयमा यो आकाशमा सबैभन्दा ठूलो देखिन्छ। जुन प्रायः जुलाईमा हुन्छ ।
कुनै पनि उपकरण बिना सुपरमुन हेर्न सकिन्छ। अन्यथा, राम्रो दृश्यको लागि दूरबीन वा टेलिस्कोप प्रयोग गर्न सकिन्छ। खगोलीय घटनाहरूमा रुचि राख्ने मानिसहरूका लागि यो राम्रो अवसर हो। जुलाईको सुपर मुनलाई ’बक मुन’ वा ’थन्डर मुन’ पनि भनिन्छ।
भाले मृगका नयाँ सिङ सामान्यतया जुलाईमा निस्कने भएकाले यसलाई बक मुन भनिन्छ। अमेरिकाका केही ठाउँमा गर्मीमा देखिने भएकाले यसलाई ‘हट मुन’ पनि भनिन्छ। चन्द्रमाले पृथ्वीलाई घुम्ने कक्ष गोलो नभई अण्डाकार भएकाले चन्द्रमा पृथ्वीबाट कहिले नजिक त कहिले टाढा हुनेगर्छ ।
चन्द्रमा जब पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक पुग्छ त्यसलाई महाचन्द्र अर्थात ‘सुपरमुन’ भनिन्छ । चन्द्रमा पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक आउने विन्दूलाई ‘पेरिग्री’ भनिन्छ भने सबैभन्दा टाढा पुग्ने बिन्दूलाई ‘आपोजी’ भनिन्छ । नासाका अनुशार सुपर मुन अन्य समयको तुलनामा ७ प्रतिशत ठूलो र १५ प्रतिशत चम्किलो हुने गर्दछ ।
