२१ असोज , काठमाण्डौ ।
इजरायल अधीनस्थ वेस्ट बैंकमा प्यालेस्टिनीहरूमाथि इजरायली बस्तीका बासिन्दाबाट हुने आक्रमणका घटना लगातार बढिरहेका छन् । सोमबार पनि वेस्ट बैंकका विभिन्न क्षेत्रमा प्यालेस्टिनी नागरिक, घर तथा सम्पत्तिमाथि आक्रमण, आगजनी र तोडफोडका घटना भएको प्यालेस्टिनी समाचार संस्था वाफाले जनाएको ।
पूर्वी जेरुसेलममा इजरायली सेनाले पाँच तले आवासीय भवन भत्काएको छ । जेरुसेलम गभर्नरेटका अनुसार उक्त भवनमा १० वटा अपार्टमेन्ट थिए र त्यहाँ करिब ७० जना बस्दै आएका थिए । तीमध्ये अधिकांश महिला र बालबालिका रहेको बताइएको छ ।
प्यालेस्टिनी पक्षले उक्त भवनको ध्वंसमा इजरायलका दक्षिणपन्थी राष्ट्रिय सुरक्षा मन्त्री इतामार बेन–गभिरको समेत भूमिका रहेको आरोप लगाएको छ । भवन भत्काइएपछि ठूलो संख्यामा परिवार प्रभावित भएका छन् ।
यसैबीच, वेस्ट बैंकका अन्य क्षेत्रमा पनि इजरायली बस्तीका बासिन्दाबाट हिंसात्मक आक्रमण भएको रिपोर्ट सार्वजनिक भएको छ । प्यालेस्टिनी रेड क्रिसेन्टका अनुसार एक २३ वर्षीय प्यालेस्टिनी युवकको खुट्टामा गोली प्रहार गरिएको छ ।
आक्रमणका क्रममा अन्य तीन जना पनि कुटपिटमा परेका छन् । कुटपिटमा परेकामध्ये एएफपीका फोटो पत्रकार जाफर अश्तियेह पनि रहेको जनाइएको छ । आक्रमणकारीहरूले केही क्षेत्रमा सवारीसाधनमा समेत आगजनी गरेका छन्।
स्थानीय स्रोतका अनुसार चारवटा गाडी जलाइएको छ भने विभिन्न निजी सम्पत्तिमा तोडफोड गरिएको छ । यसै क्रममा एउटा परिवार बस्दै आएको घरमा समेत आगजनी गरिएको स्थानीय गाउँ परिषद्का प्रमुखले बताएका छन् ।
पाँच सदस्यीय परिवार बस्ने उक्त घरमा आगो लगाइएपछि भवनमा ठूलो क्षति पुगेको बताइएको छ । प्यालेस्टिनी किसानमाथि पनि आक्रमण भएको खबर आएको छ । रामल्लाहको उत्तरतर्फ रहेको सल्फित क्षेत्रमा जैतुन टिपिरहेका किसानलाई इजरायली बस्तीका बासिन्दाले आक्रमण गरेको स्थानीय स्रोतले जनाएको छ ।
आक्रमणमा दुई दाजुभाइ घाइते भएका छन् । उनीहरूलाई उपचारका लागि अस्पताल लगिएको र उनीहरूको अवस्था स्थिर रहेको बताइएको छ । आक्रमणकारीहरूले किसानले संकलन गरेको जैतुनको उत्पादनसमेत लिएर गएको स्थानीय स्रोतको दाबी छ ।
वेस्ट बैंकमा किसानहरूका लागि जैतुन टिप्ने मौसम महत्वपूर्ण मानिन्छ । तर, सुरक्षा तनाव र बस्तीका बासिन्दाबाट हुने आक्रमणका कारण विभिन्न क्षेत्रमा किसानहरू प्रभावित हुँदै आएका छन् । यसैबीच, इजरायली सुरक्षा बलले वेस्ट बैंकका विभिन्न शहर तथा गाउँमा छापा अभियान पनि सञ्चालन गरेको छ ।
उक्त अभियानका क्रममा कम्तीमा चार जना पक्राउ परेको प्यालेस्टिनी स्रोतले जनाएको छ । पक्राउ पर्नेमा फताह आन्दोलनका सल्फित सचिव निहाद अल–नौरा पनि रहेको बताइएको छ । वेस्ट बैंकमा इजरायली बस्ती विस्तार, प्यालेस्टिनीहरूको आवतजावत, घर तथा सम्पत्ति ध्वंस र बस्तीका बासिन्दाबाट हुने हिंसाका विषय लामो समयदेखि विवादको केन्द्रमा छन् ।
पछिल्लो घटनाक्रमले यस क्षेत्रमा सुरक्षा अवस्था थप तनावपूर्ण बनेको देखाएको छ । उता, मध्यपूर्वको अर्को महत्वपूर्ण क्षेत्रमा पनि तनाव जारी छ । स्ट्रेट अफ हर्मुज वरिपरि पानीजहाजमाथि आक्रमणका घटना बढिरहेका बेला खाडी क्षेत्रबाट हुने तेल निर्यात भने पछिल्ला दिनमा उल्लेख्य रूपमा पुनः बढेको समुद्री मामिलाका विज्ञ तथा निगरानी संस्थाहरूले बताएका छन् ।
समुद्री व्यापारसम्बन्धी तथ्यांकअनुसार इरानबाहेक खाडी मुलुकबाट हुने तेल प्रवाह सेप्टेम्बरमा युद्धअघिको स्तरको ८१ प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको थियो। त्यस्तै, व्यापक मध्यपूर्व क्षेत्रबाट हुने कच्चा तेल निर्यात सेप्टेम्बर महिनाका १४ दिनमा युद्धअघिको स्तरभन्दा समेत माथि पुगेको समुद्री खुफिया संस्था केप्लरले जनाएको छ ।
तर तेलको प्रवाह बढिरहँदा पानीजहाजमाथिको जोखिम भने कम भएको छैन । तेल बोकेका ट्यांकरमाथि आक्रमण र अवरोधका घटना बढ्दै गएपछि जहाज सञ्चालन गर्ने कम्पनीहरूले ढुवानी, बीमा र सुरक्षामा थप खर्च व्यहोर्नुपरेको बताइएको छ ।
स्ट्रेट अफ हर्मुज विश्वकै महत्वपूर्ण ऊर्जा मार्गमध्ये एक हो । त्यसैले यहाँको सुरक्षा अवस्था बिग्रिँदा विश्वव्यापी तेल आपूर्ति र ऊर्जा बजारमा समेत प्रभाव पर्न सक्ने चिन्ता रहँदै आएको छ । यमनमा भने इन्धन अभावका कारण सर्वसाधारणको दैनिक जीवन प्रभावित भएको छ ।
दक्षिणी बन्दरगाह शहर एडेनमा खाना पकाउने ग्यासको अभाव गम्भीर बन्दै गएको बताइएको छ । स्थानीय बासिन्दाहरू खाली ग्यास सिलिन्डर बोकेर विभिन्न स्थानमा पुगिरहेका छन्। सरकारी वितरण केन्द्रहरूमा ग्यास सकिँदा कतिपयले घण्टौँसम्म लाइनमा बस्नुपरेको र कतिपयले कामसमेत छाडेर ग्यास खोज्नुपर्ने अवस्था आएको स्थानीयको भनाइ छ ।
सरकारी आपूर्ति कमजोर भएपछि कालोबजारीसमेत बढेको बताइएको छ । स्थानीयका अनुसार आधिकारिक मूल्यभन्दा तीन गुणासम्म बढी रकम तिरेर ग्यास किन्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ । यमनको एडेन विमानस्थललाई लक्षित गरी हुथी पक्षबाट मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण गरिएको दाबी पनि गरिएको छ ।
यमनको यातायात मन्त्रालयका अनुसार बुधबार बिहान एडेन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललाई दुईवटा ब्यालिस्टिक मिसाइल र विस्फोटक पदार्थ बोकेका ड्रोनमार्फत लक्षित गरिएको थियो । मन्त्रालयका अनुसार इजिप्टको कायरोबाट एडेनतर्फ आउँदै गरेको यमेनिया फ्लाइट ६०३ विमान अवतरण गर्नुभन्दा केही मिनेटअघि विमानस्थलको रनवेनजिकै एउटा मिसाइल खसेको थियो ।
त्यसपछि विमानलाई जेद्दा डाइभर्ट गरिएको बताइएको छ । आक्रमणपछि विमानस्थलको टर्मिनलमा रहेका यात्रु र कर्मचारीलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको थियो । विमानस्थलमा रहेका दुईवटा विमानलाई पनि सम्भावित जोखिमबाट जोगाउन अन्यत्र सारिएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
यमनको यातायात मन्त्रालयले घटनालाई नागरिक उड्डयनका लागि गम्भीर खतरा भन्दै विमानस्थल यात्रु तथा कर्मचारीका लागि सुरक्षित स्थान हुनुपर्नेमा डर र जोखिमको क्षेत्र बन्न नहुने बताएको छ । यमनको ताइज क्षेत्रमा पनि सरकारी पक्ष र हुथी समूहबीच सैन्य गतिविधि तीव्र बनेको छ।
ताइजको पश्चिमी क्षेत्रमा रहेको जबल हबासी रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण मानिन्छ । यस क्षेत्रबाट ताइज शहरलाई अल–बर्ह र लालसागरको तटीय क्षेत्रसँग जोड्ने महत्वपूर्ण मार्गहरूमा निगरानी गर्न सकिन्छ । पहाडी भूभाग भएका कारण यहाँको युद्ध कठिन मानिन्छ ।
अग्ला स्थानमा नियन्त्रण कायम गर्ने पक्षले वरपरका क्षेत्रमा रणनीतिक निगरानी र सुरक्षा लाभ लिन सक्छ । तर साँघुरा सडक र कठिन भौगोलिक अवस्थाका कारण सैनिक तथा आपूर्ति लैजानसमेत चुनौती हुने गरेको छ ।
यसैबीच, साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले राजधानी रियादको उत्तरतर्फ प्रहार गरिएको हुथी ब्यालिस्टिक मिसाइल रोकिएको दाबी गरेको छ । गठबन्धनका प्रवक्ता मेजर जनरल तुर्की अल–मालिकीले सामाजिक सञ्जालमार्फत मिसाइल हुथीहरूले प्रहार गरेको दाबी गरेका छन् ।
उनले सानामा रहेको प्रक्षेपणस्थलको निगरानी भइरहेको र त्यसलाई नष्ट गर्ने तयारीसमेत भइरहेको बताएका छन् । उता, यमनको अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त सरकारसँग आबद्ध सेनाले ताइजको अल–वजियाह क्षेत्र पुनः नियन्त्रणमा लिन सैन्य अभियान सुरु गरेको छ ।
हुथी नियन्त्रणमा रहेको उक्त पहाडी क्षेत्र पुनः कब्जामा लिने उद्देश्यसहित अभियान सुरु गरिएको बताइएको छ । यमनको सरकारी पक्षले आफ्नो अभियानलाई लालसागरको तटीय क्षेत्र र बाब अल–मन्देब जलडमरूमा नियन्त्रण पुनःस्थापित गर्ने व्यापक प्रयासको हिस्सा भनेको छ ।
यसरी एकातिर वेस्ट बैंकमा प्यालेस्टिनीहरूमाथि हिंसा र पक्राउका घटना जारी छन् भने अर्कोतर्फ हर्मुज क्षेत्रमा पानीजहाजमाथिको जोखिम, यमनमा इन्धन अभाव तथा सैन्य तनावले मध्यपूर्वको समग्र सुरक्षा अवस्था थप जटिल बनेको छ ।
क्षेत्रीय तनावको प्रत्यक्ष प्रभाव सर्वसाधारणको दैनिक जीवन, ऊर्जा आपूर्ति, व्यापारिक मार्ग र नागरिक उड्डयनसम्म देखिन थालेको छ । आगामी दिनमा यी क्षेत्रमा सुरक्षा अवस्था कसरी विकसित हुन्छ भन्ने विषयले मध्यपूर्व मात्र नभई विश्वव्यापी ऊर्जा तथा व्यापार प्रणालीलाई समेत प्रभावित गर्न सक्ने देखिन्छ ।।
