८ कार्तिक , विराटनगर।
करिब तीन वर्षअघि युक्रेनमाथि आक्रमण सुरु गरेसँगै अमेरिकी नेतृत्वमा विभिन्न पश्चिमा देशहरू रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई विश्व मञ्चबाट एक्ल्याउनका लागि निकै जोडतोडका साथ लागिपरेका बेला पुटिनले भने उल्टै ती देशलाई गतिलो जवाफ दिएका छन् ब्रिक्स सम्मेलन गरेर ।
चीन–भारत लगायतका विश्वका २० देशका राष्ट्रप्रमुख तथा सरकारप्रमुखलाई आफ्नै भूमिमा मेजमानी गरेर । तर यो सम्मेलनका दौरान पुटिनमाथि पनि युक्रेनमा शान्ति कायम गर्नुपर्नेमा भने दबाब परेको छ ।
आफ्नै भूमिमा आफैले होस्ट गरेको ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा विश्व नेताहरूले मध्यपूर्वका साथै युक्रेनमा पनि शान्तिको आह्वान गरेका छन् । जवाफमा पुटिनले पनि युक्रेन द्वन्द्वमा मध्यस्थताका प्रस्तावहरूलाई स्वागत गरेको बताएका छन् ।
हुनत पुटिनले सम्मेलनलाई मस्कोलाई एक्ल्याउने पश्चिमी प्रयासहरू असफल भएको सङ्केतका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन्, तर उनले आफ्ना केही निकटतम र महत्त्वपूर्ण साझेदारहरूबाट युक्रेन द्वन्द्व अन्त्य गर्न प्रत्यक्ष आह्वानको सामना गर्नुपर्यो ।
संयुक्त वक्तव्यमा समूहले ‘मध्यपूर्व र उत्तर अफ्रिकी क्षेत्रमा जारी द्वन्द्व र अस्थिरताबारे गहिरो चिन्ता’ व्यक्त गरेको छ । साथै समूहले दक्षिणी लेबनानमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका कर्मचारीहरूमाथि इजरायली आक्रमणको आलोचना गर्दै लेबनानको ‘क्षेत्रीय अखण्डता’ ‘संरक्षित’ गर्न आग्रह गरेको छ ।
बुधबार एउटा पूर्ण सत्रमा नेताहरूले मध्यपूर्व र युक्रेन दुवैमा शान्तिको आह्वान गरेका थिए । इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेश्कियानले ब्रिक्स सदस्यहरूलाई ‘गाजा र लेबनानमा युद्ध अन्त्य गर्न आफ्ना सबै सामूहिक र व्यक्तिगत क्षमताहरू प्रयोग गर्न’ आग्रह गरेका छन् ।
चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले युद्धविराम गर्न आफ्नो आह्वान दोहोर्याउँदै भने, ‘हामीले हत्या रोक्नुपर्छ र प्यालेस्टिनी मुद्दाको व्यापक, न्यायपूर्ण र दीर्घकालीन समाधानका लागि अथक प्रयास गर्नुपर्छ ।” ब्राजिलका राष्ट्रपति सिल्भाले पनि मध्यपूर्व र युक्रेन दुवैमा तनाव बढ्न नदिन आह्वान गरे ।
“हामीले विश्वव्यापी हुनसक्ने दुई युद्धको सामना गरिरहेका छौँ, साझा लक्ष्यहरूका लागि एकसाथ काम गर्ने हाम्रो क्षमता पुनःस्थापित गर्न आवश्यक छ”, शिखर सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै उनले भने ।
यता युरोपेली सङ्घ (इयु) ले पनि बुधबार ब्रिक्स सदस्यहरूलाई पुटिनलाई युक्रेनमाथिको आक्रमण ‘तत्काल’ रोक्न दबाब दिन मञ्चको प्रयोग गर्न आग्रह गरेको थियो । द्विपक्षीय वार्तामा पुटिनले केही ब्रिक्स नेताहरूको युक्रेनमा मध्यस्थताका प्रस्तावहरूलाई स्वागत गरे ।
यद्यपि उनका प्रवक्ताका अनुसार उनले ती नेताहरूलाई आफ्ना सेनाहरू युद्धक्षेत्रमा अघि बढिरहेको जानकारी दिएका थिए । क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले पत्रकारहरूलाई पुटिनले बैठकहरूमा ‘रुसी सशस्त्र बलहरूको मोर्चामा धेरै सकारात्मक गतिशीलता’ को प्रचार पनि गरेको बताए ।
रुसी सेनाहरू सन् २०२४ को धेरैजसो समय पूर्वी युक्रेनमा बिस्तारै अघि बढिरहेका छन्, यद्यपि कुनै पनि पक्षले निर्णायक सफलता हासिल गर्न सकेको छैन । पुटिनका प्रमुख सहयोगी सीले शिखर सम्मेलनमा युक्रेनमा ‘लडाइँ बढ्न नहुने’ बताए ।
“स्थिति जति सक्दो चाँडो शान्त होस् भनेर हामीले युद्धक्षेत्रबाट फैलिन नदिने, लडाइँ नबढ्ने र सम्बन्धित पक्षहरूले आगोमा घिउ नथप्ने काम गर्नुपर्छ”, उनले भने । कुनै विशेष द्वन्द्वको उल्लेख नगरी भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पनि शान्तिको आह्वान गरे ।
“हामी युद्ध होइन, संवाद र कूटनीतिको समर्थन गर्छौँ”, उनले भने । ब्राजिलका लुलाले मस्को र किएभबीच शान्ति वार्ता सुरु गर्नु ‘महत्त्वपूर्ण’ भएको बताए । सी र मोदीले पहिले नै युक्रेनका लागि आफ्नै शान्ति पहलहरूको प्रचार गरेका छन् । यद्यपि त्यसमा थोरै प्रगति भएको देखिएको छ ।
पुटिनले युद्धविराम वार्ताको पूर्वशर्तका रूपमा युक्रेनलाई पूर्व र दक्षिणमा थप भूभाग छोड्न प्रभावकारी रूपमा आत्मसमर्पण गर्न माग गरेका छन् । किभले शान्तिको बदलामा भूमि छोड्न अस्वीकार गरेको छ र हाल एक साहसिक सीमापार आक्रमणपछि रुसी भूभागको केही भाग कब्जा गरेको छ ।
आफूलाई सम्भावित शान्तिदूतका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगानले पनि पुटिनसँग वार्ता गरेका छन् । संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले पुटिनसँग भेट गर्ने कार्यक्रम छ ।
मस्कोले ब्रिक्स मञ्चलाई जि ७ जस्ता पश्चिमी नेतृत्वको अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठनहरूको विकल्पका रूपमा हेरेको छ । ब्रिक्स सम्मेलनका क्रममा पुटिनको मेजवान बनेका विश्व नेताहरुले युद्ध रोक्न आह्वान गर्दा एकातिर पुटिनले उनीहरुको प्रश्तावलाई स्वीकारे भने अर्कातिर युक्रेनमा आफ्नो सेना अगाडी बढिरहेको संदेश पनि साथै दिदा यता अमेरिकाले रुसमाथिको एउटा आरोपलाई थप पुष्टि गरेको छ ।
अमेरिकी रक्षामन्त्री लोयड अस्टिनले बुधबार नै उत्तर कोरियाले रुसमा सैनिक पठाएको प्रमाण रहेको बताएका छन् । दक्षिण कोरियाली गुप्तचर प्रमुखले सांसदहरूलाई तीन हजार उत्तर कोरियाली सैनिकले त्यहाँ ड्रोन र अन्य उपकरणको तालिम लिइरहेको र युक्रेनको युद्धभूमिमा खटाइने तयारी भइरहेको जानकारी दिएलगत्तै उनले सो कुरा बताएका हुन् ।
रोम भ्रमणका क्रममा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै अस्टिनले वासिंटन पोस्टले पोस्ट गरेको भिडियोअनुसार भने, “उनीहरूले ठ्याक्कै के गरिरहेका छन् ? त्यो हेर्न बाँकी छ । यी कुराहरू हामीले पत्ता लगाउनु पर्ने विषय हुन् ।”
दक्षिण कोरियाली गुप्तचर निकायले यसै महिना रुसी नौसेनाले एक हजार पाँच सय उत्तर कोरियाली विशेष युद्ध सैनिकलाई रुस लगेको रिपोर्ट सार्वजनिक गरेको थियो । युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले पनि यसअघि १० हजार उत्तर कोरियाली सैनिकलाई रुसी आक्रमणकारी सेनामा सामेल हुन तयार पारिँदै गरेको गुप्तचर जानकारी आफ्नो सरकारसँग रहेको बताएका थिए ।
अमेरिका र नेटोले यसअघि उत्तर कोरियाको कथित सैनिक प्रेषणलाई औपचारिक रूपमा पुष्टि गरेका थिएनन् । दक्षिण कोरियाली राष्ट्रिय गुप्तचर सेवा (एनआइएस)का निर्देशक चो ताए–योङले बुधबार सांसदहरूलाई अर्को एक हजार पाँच सय उत्तर कोरियाली सैनिक रुस प्रवेश गरेको जानकारी दिएको ब्रिफिङमा सहभागी सांसद पार्क सनवानले बताए।
चोले सांसदहरूलाई उनको एजेन्सीले उत्तर कोरियाले डिसेम्बरसम्ममा रुसमा कुल १० हजार सैनिक तैनाथ गर्ने लक्ष्य राखेको मूल्यांकन गरेको जानकारी दिएको पार्कले पत्रकारहरूलाई बताएका छन् ।
उनले चोले सांसदहरूलाई ती सैनिकलाई अझै युद्धमा तैनाथ नगरिएको एनआईएसको विश्वास रहेको बताए । एनआईएस ब्रिफिङबारे पार्कसँगै बोल्दै सांसद ली सियोङ क्वेउनले एनआइएसले रुसी सेनाले अहिले ती उत्तर कोरियाली सैनिकहरूलाई ड्रोन जस्ता सैन्य उपकरण प्रयोग गर्न सिकाइरहेको पत्ता लगाएको बताए ।
लीले एनआइएस प्रमुखलाई उद्धृत गर्दै भने, “रुसी प्रशिक्षकहरूले उत्तर कोरियाली सैनिकहरूको मनोबल र शारीरिक क्षमताबारे उच्च धारणा राखेका छन् तर आधुनिक युद्धको बुझाइको कमीले गर्दा उनीहरूले अन्ततः भारी क्षति बेहोर्नेछन् भन्ने सोच्छन् ।”
रुसले ठूलो संख्यामा दोभाषेहरू भर्ती गरिरहेको चोलाई उद्धृत गर्दै लीले भने । एनआईएस प्रमुखले सांसदहरूलाई उत्तर कोरियाले आफ्ना जनतालाई सैनिक प्रेषणबारे खुलासा नगरेको बताए ।
युक्रेनी सैन्य गुप्तचर निर्देशनालयका प्रमुख किरिलो बुदानोभले युक्रेनी घुसपैठको सामना गरिरहेका रुसी सैनिकहरूलाई सहयोग गर्न उत्तर कोरियाली सैनिकहरू आज रुसको कुर्स्क क्षेत्रमा आइपुग्ने अनलाइन सैन्य समाचार आउटलेट द वार जोनलाई जानकारी दिए ।
पश्चिमसँग छुट्टाछुट्टै द्वन्द्वमा फसेका उत्तर कोरिया र रुसले विगत दुई वर्षमा आफ्नो सहकार्य तीव्र रूपमा बढाउँदै आएका छन् । उत्तर कोरियाले सन् २०२३ अगस्टदेखि रुसको घट्दो हतियार भण्डार पुनःपूर्ति गर्न १३ हजारभन्दा बढी कन्टेनर तोपखाना, क्षेप्यास्त्र र अन्य परम्परागत हतियारहरू रुसमा पठाएको एनआईएसले गत हप्ता बताएको थियो।
उत्तरले रुसमा सैनिक पठाइरहेको रिपोर्टले दक्षिण कोरियामा सुरक्षा चिन्ता बढाएको छ । रुसले उत्तर कोरियालाई परिष्कृत हतियार प्रविधिहरू दिएर पुरस्कृत गरेर दक्षिण कोरियालाई लक्षित गर्ने उत्तरको आणविक र क्षेप्यास्त्र कार्यक्रमहरूलाई बढावा दिन सक्ने दक्षिण कोरियालीहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।
दक्षिण कोरियाले मंगलबार उत्तरको कथित सैनिक प्रेषणको जवाफमा युक्रेनलाई हतियार आपूर्ति गर्ने विचार गर्ने बताएको छ । दक्षिण कोरियाले युक्रेनलाई मानवीय र वित्तीय सहयोग पठाएको छ तर सक्रिय रूपमा द्वन्द्वमा संलग्न देशहरूलाई हतियार नदिने आफ्नो नीति अनुरूप अहिलेसम्म युक्रेनलाई सिधै हतियार आपूर्ति गरेको छैन् ।
उत्तर कोरियासँग १२ लाख सैनिक छन् । यो विश्वकै सबैभन्दा ठूला स्थायी सेनाहरूमध्ये एक हो । यद्यपि १९५०–५३ को कोरियाली युद्धपछि यसले ठूलो स्तरको द्वन्द्व लडेको छैन। धेरै विशेषज्ञहरूले युद्ध अनुभवको कमीलाई औंल्याउँदै उत्तर कोरियाली सैनिकहरूले रुसलाई कति मद्दत गर्नेछन् भन्ने प्रश्न गरेका छन्
उनीहरूका अनुसार उत्तर कोरिया रुसी आर्थिक सहयोग र आफ्ना पुराना परम्परागत हतियार प्रणालीहरूको आधुनिकीकरणमा मद्दतका साथै उच्च प्रविधियुक्त हतियार प्रविधि हस्तान्तरण चाहन्छ । यसबारे आफ्ना टिप्पणी अवस्य ब्यक्त गर्नुहोला ।
ताजा खबरका लागि नेपाल टाइम्स्को अनलाइन पोर्टल डब्लु डब्लु डब्लु डट नेपाल टाइम्स् डट नेटमा गएर हेर्न सक्नु हुनेछ । यसैगरि हाम्रो युट्युव च्यानल र फेसबुक पेज पनि अवस्य भिजिट गर्नुहोला । तपाईले गर्नु भएको लाइक, कमेन्ट, सेयर र सब्क्राइबका लागि धेरै धन्यवाद । नेपाल टाइम्स् हेर्दै गर्नुहोला नमस्कार ।
