१७ असार, काठमाडौं ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुबीच आगामी जुलाई ७ मा भेटवार्ता हुने भएको छ । अमेरिकी समाचार संस्था रोर्यटसले अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत उनीहरूबीच भेटवार्ता हुन लागेको जनाएको हो ।
यो भेट ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको दौरान नेतन्याहुको तेस्रो वासिङ्टन भ्रमण हुनेछ भने इरान–इजरायलबिच भएको १२ दिने युद्धपछिको पहिलो प्रत्यक्ष भेट हुनेछ ।
यी दुवै नेताविरुद्ध हालै इरानका सबैभन्दा वरिष्ठ शिया धर्मगुरु ग्रान्ड आयतोल्लाह नासिर मकरिम शिराजीले धार्मिक ‘फतवा’ जारी गरेका छन् । उनले यी दुवै नेतालाई ‘अल्लाहका शत्रु’ भनेका छन् ।
उनले विश्वभरका मुस्लिमलाई एकताबद्ध हुन र इरानविरुद्ध आक्रमण गरेकामा यी नेताहरूलाई पश्चात्ताप गर्न बाध्य पार्न पनि आग्रह गरेका छन् । फतवा इस्लामिक कानुनको व्याख्या हो ।
यो मर्जाद्वारा जारी गरिन्छ । मर्जा बारह इमामी शिया मुस्लिमको सर्वोच्च धार्मिक पद हो । यस्तो फतवा जारी भएपछि पहिलो पटक यी दुई नेता भेट गर्न लागेका हुन् ।
यसैबीच डोनाल्ड ट्रम्पले सिरियामाथि लगाइएको अमेरिकी प्रतिबन्ध हटाउने कार्यकारी आदेशमा छिट्टै हस्ताक्षर गर्ने तयारी गरेका छन् । ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै यस्तो जनकारी दिएकी हुन् ।
उनका अनुसार ट्रम्पले सिरियाको पुनर्निर्माणमा सहयोग पु¥याउने उद्देश्यले प्रतिबन्ध हटाउने निर्णय गरेका हुन् । यसअघि मे महिनामा ट्रम्पले सिरियामाथिका कडा आर्थिक प्रतिबन्धहरू खुकुलो बनाउने घोषणा गरेका थिए ।
उता इरान र इजरायलबीच हालै भएको १२ दिने युद्धबारे इराक बल्ल बोलेको छ । इराकका प्रधानमन्त्री मोहम्मद सिया अल–सुदानीले सोमबार इजरायलले इराकी हवाई क्षेत्रको प्रयोग गर्नु स्वतन्त्र देशको सार्वभौमिकताको उल्लंघन भएको बताएका हुन् ।
बीबीसी फारसीलाई दिएको अन्तर्वार्तामा उनले भनेका छन्, ‘हामीसँग उपयुक्त हवाई रक्षा प्रणाली नभएका कारण इजरायली लडाकु विमानहरूलाई इरानमा आक्रमण गर्न इराकी हवाई क्षेत्र प्रयोग गर्नबाट रोक्न सकेनौँ।’
उनले अगाडि भनेका छन्, ‘युद्ध सुरु हुनुभन्दा लगभग ४८ घण्टाअघि सबै सुरक्षा, राजनीतिक र मिडिया अनुमानले सैन्य कारबाही हुन लागेको संकेत गरेका थिए।’
इराकका प्रधानमन्त्रीलाई हवाई क्षेत्रको उल्लंघन रोक्न के कदम चालिएको थियो भनेर सोधिएको थियो । जवाफमा उनले भनेका छन्,।
‘इजरायलले इराकी हवाई क्षेत्रको प्रयोग गर्नु संयुक्त राष्ट्रसंघको सदस्य रहेको स्वतन्त्र देशको सार्वभौमिकताको उल्लंघन हो । यो संयुक्त राष्ट्र संघको बडापत्र र अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिहरूको उल्लंघन हो र इराकी सेना र देशका बासिन्दाहरूका लागि खतरा हो।’
यसैबीच यता इरानले पनि पुनः अमेरिकासंग वार्ता गर्न सकिने बताएको छ । तर यसका लागि उसले शर्त पनि राखेको छ । इरानका उपविदेशमन्त्री मजिद तख्त–रवान्चीले अमेरिका वार्ता पुनः सुरु गर्न चाहन्छ भने उसले थप आक्रमण नहुने ग्यारेन्टी गर्नुपर्ने बताएका छन्।
रवान्चीले ट्रम्प प्रशासनले मध्यस्थकर्ताहरूमार्फत इरानलाई वार्तामा फर्कन चाहेको बताएको दाबी गरेका छन् । तर वार्ताका क्रममा थप आक्रमण नगर्ने महत्त्वपूर्ण सवालमा अमेरिकाले अझै आफ्नो अडान स्पष्ट नपारेको उनले बताएका छन् ।
इजरायलले इरानविरुद्ध जुन १३ मा सैन्य हमला थालेपछि मस्कटमा हुने भनिएको अप्रत्यक्ष वार्ताको छैटौँ चरण रोकिएको थियो । इरानका उपविदेशमन्त्रीले आफ्नो देशले युरेनियम संवर्धनमा ’जोड दिइरहने’ पनि बताएका छन् ।
उनले आणविक बम बनाउने तयारी गरेको आरोप भने अस्वीकार गरेका छन् ।
