२ मंसिर, एजेन्सी ।
ईरानका सर्वोच्च नेता आयतुल्लाह अली खामेनेई गम्भीर बिरामी भएको समाचारले तेहरानमा राजनीतिक हलचल बढाएको छ। खामेनेईको स्वास्थ्यमा समस्या र सम्भावित उत्तराधिकारीको चयनले ईरानको भविष्यप्रति चासो बढाएको छ ।
खामेनेई, जो ८५ वर्षका छन्, गम्भीर स्वास्थ्य समस्याबाट पीडित छन्। खबरका अनुसार, उनको स्वास्थ्य अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै, उनले आफ्ना दोस्रो छोरा मोजतबा खामेनेईलाई उत्तराधिकारी चयन गरेको दाबी गरिएको छ।
यो निर्णयले गुपचुप तरिकाले लिइएको भनिएको छ। सुप्रीम लिडरको चयनमा सामान्यतः गार्जियन काउन्सिल र एक्सपर्ट असेंबली जस्ता संस्थाहरूको भूमिका रहन्छ। तर, मोजतबाको चयन खामेनेईको निर्देशनमा गोप्य बैठकमा गरिएको भनिएको छ।
सेप्टेम्बर २६ मा भएको गोप्य बैठकमा ६० जना विशेषज्ञ सभाका सदस्यहरूले यो निर्णय गरेका थिए। रिपोर्ट अनुसार, गोपनीयता भंग भएमा कठोर कारबाही हुने चेतावनी दिइएको थियो। यो निर्णयप्रति केही सदस्यहरूले आपत्ति जनाएका थिए।
रिपोर्टले देखाएको छ कि खामेनेई र उनका समर्थकहरूले निर्णयलाई संस्थागत रूपमा अघि बढाउन दबाब दिएका थिए। गोपनीयताको कारण सार्वजनिक असन्तोष र राजनीतिक अस्थिरता हुन सक्ने डर रहेको छ ।
मोजतबा खामेनेई जसलाई सम्भावित उत्तराधिकारी मानिएको छ, हालका वर्षमा राजनीतिक रूपमा सक्रिय भएका छन्। उनी कट्टरवादी विचारधाराको समर्थक मानिन्छन् र उनको प्रभाव ईरानको रेभोल्युशनरी गार्ड तथा शासनमा देखिएको छ।
यो निर्णयको बारेमा अहिलेसम्म ईरानी सरकार वा खामेनेईको कार्यालयबाट कुनै औपचारिक घोषणा भएको छैन। इजरायली र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय मिडियामा मात्र यो समाचार सार्वजनिक भएको हो। यो विषयले ईरानको भविष्य, राजनीतिक स्थिरता र क्षेत्रीय सम्बन्धमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्छ।
यस्ता घटनाहरूले आन्तरिक र अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति दुवैलाई प्रभावित गर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ । फारसी भाषाको अन्तर्राष्ट्रिय मिडिया आउटलेट इरान इन्टरनेसनलले आफ्नो रिपोर्टमा यो रिपोर्ट सार्वजनिक गरेको छ ।
रिपोर्टका अनुसार गम्भीर रोगबाट पीडित इरानका सर्वोच्च नेता आफ्नो मृत्यु हुनुअघि नै राजीनामा दिन सक्छन्। अर्थात्, मोजताबाले आफ्नो बुबा जीवित रहँदा पद सम्हाल्न सक्नेछन् । पछिल्लो समय अमेरिकी राष्ट्रपतिमा ट्रम्पको विजयपछि इरान अमेरिका सम्बन्ध नयाँ मोडमा पुगेको छ ।
पछिल्लो समय इरानका राजदूतले अमेरिकी अर्बपति एलन मस्कलाई भेटेको खबर बाहिरिएको थियो । तर इरानको विदेश मन्त्रालयले संयुक्त राष्ट्रका लागि आफना राजदुतले मस्कलाई भेटेकोे मिडिया रिपोर्टलाई अस्वीकार गरेको छ।
राज्य समाचार एजेन्सी इरनासँगको एक अन्तर्वार्तामा परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बगाईले भने – उनले “यी रिपोर्टहरूलाई स्पष्ट रूपमा अस्वीकार गर्दछन् ।” अन्तर्वार्ताका क्रममा उनले अमेरिकी सञ्चारमाध्यममा यस्तो समाचार प्रकाशित भएकोमा आश्चर्य व्यक्त गरे ।
यसअघि न्यूयोर्क टाइम्सले लेखेको थियो – मस्कसँगको यो भेट न्यूयोर्कमा इरानका राजदूत आमिर सईद इरावानीको घरमा भएको थियो । दुवैबीच इरान र अमेरिकाबीचको तनाव कम गर्ने विषयमा छलफल भएको थियो ।
न्युयोर्क टाइम्सले अमेरिकाको इरानसँग कूटनीतिक सम्बन्ध नभएको लेखेको छ । तर मस्कसँगको व्यक्तिगत भेटका कारण इरानी अधिकारीहरू कुनै पनि अमेरिकी अधिकारीसँग भेट्नबाट जोगिएका थिए ।
सञ्चारमाध्यमका अनुसार यो बैठकलाई व्यक्तिगत भेटका रूपमा लिइनेछ किनभने यो बैठक अमेरिकाका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो प्रशासनका लागि मस्कलाई चयन गर्नुभन्दा एक दिनअघि भएको थियो।
ट्रम्पले आफ्नो प्रशासनमा सरकारी दक्षता विभाग बनाउने कुरा गरेका छन् र यसका लागि मस्कलाई रोजेका छन् । यस विभागको काम सरकारी खर्च कटौती गर्ने सम्भावनाहरू खोज्ने हो। यस विषयमा ट्रम्पका प्रवक्ता स्टिभन चेउङले भनेका थिए, ‘हामी निजी बैठकबारे टिप्पणी गर्न सक्दैनौं।’
