२९ फागुन , काठमाण्डौ ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले समेत इरानका नयाँ सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनी जीवित रहेको तर गम्भीर घाइते भएको दाबी गरिरहेका बेला खामेनीले विश्वबजारमा इन्धन आपूर्तिको एक प्रमुख जलमार्ग ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज (जलडमरूमध्य)’मा अवरोध जारी राख्ने बताएका छन् ।
इरानी सरकारी टेलिभिजनमार्फत प्रसारित सन्देशमा उनले यस्तो बताएका हुन् । सन्देश भने उनले प्रत्यक्ष रूपमा नदिई समाचार वाचकमार्फत पढेर सुनाइएको थियो । अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरी अन्तिम साता हवाई आक्रमण गर्दा इरानका अघिल्ला सर्वोच्च नेता आयोतुल्लाह अलि खामेनी मारिएका थिए ।
त्यसपछि उनकै छोरा मोज्तबा खामेनीलाई सर्वोच्च नेता नियुक्त गरिएको थियो । सर्वोच्च नेता बनेपछि उनी अहिलेसम्म सार्वजनिक रूपमा देखिएका छैनन् । उनको कुनै तस्बिर वा भिडियो पनि बाहिर आएको छैन । तर उनको सन्देश भनेर इरानको सरकारी टेलिभिजनमा एक जना प्रस्तोताले पढेर सुनाएका थिए ।
सन्देशमा उनले अमेरिका र इजरायलसँगको युद्धमा मारिएका इरानीहरूको ‘रगतको बदला लिने’ बताएका छन् । साथै छिमेकी देशहरूलाई आफ्नो भूमिमा अमेरिकी सैन्य अड्डा सञ्चालन गर्न नदिन चेतावनी पनि दिएका छन् । आफ्नो पहिलो सार्वजनिक सन्देशमा खामेनेईले स्ट्रेट अफ होर्मुज अवरुद्ध गर्नु इरानका लागि ‘रणनीतिक दबाबको साधन’ भएको बताएका छन् ।
उनका अनुसार यो क्षेत्र यस्तो स्थान हो जहाँ ‘शत्रु अत्यन्त कमजोर’ छ । उनले मध्यपूर्व क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई लक्ष्य बनाएर आक्रमण जारी राख्ने पनि बताएका छन् । इद्यपि इरानले छिमेकी मुलुकहरूसँग ‘मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध’ राख्ने नीति अपनाएको भन्दै उनले ती देशहरूलाई अमेरिकी सैन्य अड्डा बन्द गर्न आग्रह गरेका छन् ।
‘हामी १५ वटा छिमेकी देशसँग स्थल वा समुद्री सीमा जोडिएका छौं र सधैं उनीहरूसँग सकारात्मक सम्बन्ध चाहेका छौं,’ उनले सन्देशमा भनेका छन्, ‘तर हाम्रो देशमाथि आक्रमण गर्ने र हाम्रा नागरिकको हत्या गर्ने पक्षप्रति उनीहरूले आफ्नो स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गर्नुपर्छ । म उनीहरूलाई अमेरिकी अड्डा यथाशीघ्र बन्द गर्न सुझाव दिन्छु ।’
इरानले विश्वको करिब पाँचौं भाग तेल आपूर्ति हुने मार्ग मानिने स्ट्रेट अफ होर्मुज हुँदै जाने जहाजहरूलाई निशाना बनाउने चेतावनी दिइसकेको छ । सो बाटो भएर आउजाउ गर्ने तेल ट्यांकरको आवागमन अवरुद्ध भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढ्न थालेको छ ।
तेहरानले बुधबार विश्व बजारमा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल २०० डलरसम्म पुग्न सक्ने चेतावनी दिएको छ । साथै अमेरिका, इजरायल र उनीहरूको साझेदार देशतर्फ जाने कुनै पनि तेल ट्यांकरमाथि आक्रमण हुन सक्ने चेतावनी दिएको छ । यता अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले विश्व तेल बजारले अहिले ‘इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आपूर्ति अवरोध’को सामना गरिरहेको जनाएको छ ।
अहिलेको समस्या समाधानका लागि एजेन्सीले ४० करोड ब्यारेल तेल विश्वबजारमा पठाउने निर्णय गरिसकेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानका नयाँ सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनी जीवित रहेको तर गम्भीर घाइते भएको दाबी गरेका छन् । फक्स न्यूजसँगको एक अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले यस्तो बताएका हुन् ।
यसअघि बेलायती पत्रिका द सनको एक रिपोर्टले फेब्रुअरी २८ मा भएको आक्रमणमा मुज्तबा खामेनी गम्भीर घाइते भएको दाबी गरेको थियो । रिपोर्टका अनुसार, उनलाई यति गम्भीर चोट लागेको थियो कि उनको एउटा खुट्टा काट्नुपरेको थियो । उनको पेटमा पनि गम्भीर चोट लागेको थियो ।
रिपोर्टमा उनी कोमामा रहेको र तेहरानमा कडा सुरक्षा व्यवस्थामा उपचार भइरहेको पनि उल्लेख गरिएको छ । इरानी अधिकारीहरूले आक्रमणमा मोज्तबा घाइते भएको, सुरक्षित रहेको र विस्तारै निको हुँदै गरेको बताएका छन् । यस्तै इरानका सरकारी सञ्चारमाध्यमहरू फार्स न्युज एजेन्सी र नुर न्युजले इरानका दिवंगत पूर्वसर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीईकी पत्नीको मृत्यु भएको भनिएका समाचारको खण्डन गरेका छन् ।
यसअघि अमेरिका र इजरायलले इरानमा गरेको आक्रमणका क्रममा लागेको चोटका कारण उनको मृत्यु भएको खबर सार्वजनिक भएको थियो । इरानका दोस्रो सर्वोच्च नेता खामेनीईको गत फेब्रुअरी २८ मा तेहरानस्थित उनको निवासमा अमेरिका र इजरायलको संयुक्त हवाई हमलामा परी मृत्यु भएको थियो ।
फार्सले बाघेरजादेहको मृत्युबारेका सुरुआती रिपोर्टहरू गलत भएको र नेताको हत्यापछि फैलिएको भ्रामक जानकारीलाई सच्याउन खोजेको बताएको छ । इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्सँग सम्बद्ध नुर न्युजले भनेको छ, “सहिद क्रान्तिकारी नेताकी पत्नी जीवित हुनुहुन्छ र उनको शहादतको बारेमा प्रकाशित सुरुआती समाचार गलत थियो ।”
यी सञ्चारमाध्यमहरूले उनको स्वास्थ्य अवस्थाबारे थप विवरण दिएका छैनन् । अघिल्ला रिपोर्टहरूसँग किन बाझियो भन्नेबारे पनि स्पष्ट पारेका छैनन् । सीएनएनले स्वतन्त्र रूपमा यी रिपोर्टहरूको पुष्टि गर्न नसकेको बताएको छ । यस महिनाको सुरुमा अन्य इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले बाघेरजादेहको सोही आक्रमणमा लागेको चोटका कारण मृत्यु भएको रिपोर्ट गरेका थिए ।
अर्ध–सरकारी इरानी स्टुडेन्ट्स न्युज एजेन्सीले आक्रमणपछि उनी कोमामा रहेको र पछि उनको मृत्यु भएको रिपोर्ट गरेको थियो । अर्काेतर्फ संयुक्त अरब इमिरेट्सले अमेरिकालाई आफ्नो जमिनबाट इरानमाथि हमला गर्न नदिने भएको छ । युएईकी विदेश राज्यमन्त्री लाना नुसैबेहले पत्रकारसँग कुरा गर्दै अमेरिकालाई आफ्नो देशको जमिन र आकाशको प्रयोग गर्न भने अनुमति नदिइने बताएकी हुन् ।
उनले इरानले गरेको आक्रमणको भने आफ्नो देशले आत्मरक्षाका लागि आवश्यकता कदम चाल्ने बताइन् । युएईका अमेरिकन बेसहरुलाई लक्षित गर्दै इरानले आक्रमण गरिरहेको छ । यसअघि स्पेनले पनि अमेरिकालाई आफ्नो जमिन नदिने बताएको थियो भने बेलायतले यो निर्णय गर्न ढिलाइ गरेको भन्दै ट्रम्पले असन्तुष्टि ब्यक्त गरेका थिए ।
अहिले आएर युएईले समेत जमिन नदिने भएपछि इरानविरुद्धको अमेरिकी मिसन प्रभावित हुने भएको छ । अमेरिकाका कारण मध्यपूर्वका यूएई, कतार, साउदी अरेयिबा, कुबेत इरानको आक्रमणको समाना गरिरहेका छन् ।
