६ भदौ , विराटनगर , काठमाण्डौ , एजेन्सी ।
परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणा देउवा भारत भ्रमण सकेर आज स्वदेश फर्किएकी छन् । आइतबार चार दिने भ्रमणका लागि दिल्ली पुगेकी उनले त्यहाँ भेटवार्ता सकेर दिउँसो काठमाडौं ओर्लिन । उनले विमानस्थलमै पत्रकार सम्मेलन गर्दै भ्रमणबारे ब्रिफिङ गरिन् । दिल्लीमा रहँदा उनले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, विदेशमन्त्री एस जयशंकर, भारतीय जनता पार्टीका विदेश विदेश विभागका प्रमुख विजय चौथाइवालेसँग भेटवार्ता गरेकी थिइन् ।
परराष्ट्रमन्त्रीका रुपमा आरजुको यो भ्रमणलाई भारतले निकै महत्व दिएको हो । उनले नयाँदिल्लीमा ‘अनपेक्षित’ सम्मान पाएकी छिन । उनलाई प्रधानमन्त्रीहाराहारीकै महत्व दिल्लीले दिएको छ । नेपालबाट भारत गएका परराष्ट्रमन्त्रीमध्ये यो स्तरको महत्व पाउनेमा कमल थापापछि उनी दोस्रो हुन । तर जुन स्तरको महत्व भारतले परराष्ट्रमन्त्री राणालाई प्रदान ग¥यो, नेपालको तयारी र उपस्थिति भने कमजोर देखियो ।
उनी एजेण्डाविहीन रुपमा दिल्ली गएको कुटनितिज्ञहरुले नै टिप्पणी गरेका छन् । यस्तै आरजुको भ्रमणलाई लिएर अर्को प्रसंग पनि अहिले निकै उठाइएको छ त्यो हो दिल्लीमा सत्तारुढ दलका नेताहरुसंग भेटवार्ता गरिरहँदा आरजुले त्यहाँको विपक्षी दलका नेताहरुलाई भने वास्ता नै गरिनन् ।
जबकी परिचयात्मक भ्रमणका लागि दुई साताअघि नेपाल आएका भारतीय विदेशसचिव विक्रम मिस्रीले भने राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीसँग भेट गर्नेबित्तिकै प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’लाई खुमलटार पुगेर भेटेका थिए । अनि मात्रै उनी सत्ता साझेदार प्रमुख दल नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा भेट्न बुढानीलकण्ठ गए ।
दुई दिनको छोटो भ्रमणमा पनि उनले अर्थ, गृह, सहरी विकास र परराष्ट्रसहित ४ मन्त्रीलाई भेटे । आफैँले रात्रीभोजको आयोजना गरेर अधिकांश दलका दोस्रो, तेस्रो तहसम्मका नेता र नागरिक समाजका अगुवाहरूसँग पनि भलाकुसारी गरे । भ्रमण टुंग्याएर नयाँ दिल्ली उड्नुअघि पूर्वप्रधानमन्त्री एवं छैटौँ ठूलो दलका अध्यक्ष माधव नेपाललाई भेट्न छुटाएनन् ।
मिस्री फर्किएको ५ दिनपछि भारत पुगेकी परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणा देउवा त्यहाँ ५ दिन बसिन् तर भाजपाबाहेका नेतासंग भेटघाट गरिनन् । आरजु दिल्लीमै रहेका बेला मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिम पनि त्यहाँ पुगेका थिए । उनले भने आफ्नो भ्रमणलाई भारत सरकारका प्रधानमन्त्री र मन्त्रीमा मात्रै सीमित गरेनन् ।
मंगलबार प्रधानमन्त्री मोदीसँग द्वीपक्षीय वार्ता गरेर महत्त्वपूर्ण सम्झौता समेत गरेका उनले त्यसको भोलिपल्ट (बुधबार) विपक्षी ‘इन्डिया’ गठबन्धनका नेता राहुल गान्धीसँग पनि भेटघाट गरे । सरकारसँग आर्थिक, रक्षा तथा सुरक्षा सम्बन्धलाई बलियो बनाउने रणनीतिक साझेदारी गर्नेसम्मको सहमति जुटाएका इब्राहिमले गान्धीलाई किन भेटे ? अर्थात् विपक्षी दलका नेतालाई भेटेर इब्राहिमले खासमा लोकतान्त्रिक चरित्र देखाएका थिए ।
अनि मलेसियाले सरकार बनाएको दल भारतीय जनता पार्टीसँग मात्रै सम्बन्ध राख्दैन भन्ने सन्देश दिन खोजेको देखिन्थ्यो । कंग्रेस आईका नेता गान्धीलाई भेटेर भारतका सबै दलसँग उस्तै सम्बन्ध राख्न चाहन्छ भन्ने सन्देश पनि दिन खोजेको देखिन्थ्यो । यता नेपालबाट भने परराष्ट्रमन्त्री राणाले भारतसँगको कूटनीतिक सम्बन्धका लागि विपक्षी दललाई नभेट्नुलाई उचित नभएको टिप्पणी भइरहेको छ ।
नेपालले सबै दललाई सामान व्यवहार गर्छ भन्ने सन्देश मात्र होइन, विपक्षी दल भनेको ‘वेटिङ गभर्नमेन्ट’ पनि हो । त्यस अर्थमा पनि राणाले गान्धीलाई भेट्नु उपयुक्त हुने तर्क कूटनीतिज्ञहरूले गरेका छन् । तर पराष्ट्रमन्त्री राणा मात्रै होइन, नेपालबाट भारत भ्रमणमा जाने प्रधानमन्त्री, मन्त्रीले विपक्षी दलका नेता, नागरिक समाजका अगुवालाई भेट्ने गरेका छैनन् । पछिल्लो समय भारतको औपचारिक भ्रमणमा जाने नेपालका नेताहरूको प्राथमिकतामा सत्तारुढ दलबाहेकका नेताहरु पर्न छाडेका छन् ।
