२३ चैत,एजेन्सी ।
युक्रेन युद्धपछि रुसबाट भारतको कच्चा तेलको आयात धेरै गुणा बढेको छ । आर्थिक वर्ष २०२२–२३ मा रुसबाट कच्चा तेलको कीर्तिमानी आयात भएको छ । यो कीर्तिमानी तेल आयातको ठूलो हिस्सा भने भारतले युरोप पठाउने गरेको खुलासा भएको छ । जहाजको ट्र्याकिङ डाटाका आधारमा भारतीय रिफाइनरीहरूले रुसी कच्चा तेल प्रशोधन गरी युरोपमा निर्यात गरेको दाबी गरिएको छ ।
यसमा डिजेल र जेट इन्धन सबैभन्दा बढी छ । । रुसमाथि लगाइएका प्रतिबन्धका कारण युरोपेली मुलुकमा सिधै तेल निर्यात गर्न सकेको छैन । प्रतिवेदनले यो पनि दावी गरेको छ कि भारतीय रिफाइनरीको सस्तो रूसी कच्चा तेलको पहुँचले उत्पादन र नाफा बढाएको छ।
यसले भारतीय रिफाइनरीहरूलाई परिष्कृत उत्पादनहरू युरोपमा निर्यात गर्न र बजारको ठूलो हिस्सा कब्जा गर्न सक्षम बनाएको छ। युक्रेनमा रुसको आक्रमण अघि, युरोपले भारतबाट सामान्यतः दैनिक औसत १ लाख ५४ हजार ब्यारेल डिजेल र जेट इन्धन आयात गर्दथ्यो।
अब शिप ट्र्याकिङ डाटा सेयरिङ कम्पनी केप्लरको डाटाले देखाएको छ कि ईयूले फेब्रुअरी ५ देखि रूसी तेल उत्पादनहरूको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएपछि यो बढेर २ लाख ब्यारेल पुगेको छ। भारतको रूसी कच्चा तेलको आयात मार्चमा लगातार सातौं महिना बढ्यो र पछिल्लो आर्थिक वर्षमा भारत शीर्ष आपूर्तिकर्ताको रूपमा उभिएको तथ्याङ्कले देखाएको छ।
यसअघि भारतले सबैभन्दा बढी कच्चा तेल इराकबाट आयात गर्ने गरेको थियो । केप्लर र भोर्टेक्सको तथ्याङ्कअनुसार युक्रेन युद्धअघि भारतीय रिफाइनरीहरूले उच्च ढुवानी लागतका कारण रुसी कच्चा तेल विरलै किनेका थिए। सन् २०२२ देखि २०२३ सम्म उनीहरूले रुसबाट ९ लाख ७० हजारदेखि ९ लाख ८१ हजार ब्यारेल कच्चा तेल आयात गरेका थिए।
जबकि, यस अवधिमा भारतको कुल कच्चा तेल आयात ४ करोड ५० लाखदेखि ४ करोड ६० लाख ब्यारेल प्रतिदिन थियो । अर्थात् भारतले कुल कच्चा तेलको पाँच भाग रुसबाट किनेको छ। तथ्याङ्कले यो पनि खुलासा गरेको छ कि इराकबाट भारतको कच्चा तेल आयात २०२१( २२ मा १० लाख ब्यारेलबाट ९ लाख ३६ हजार व्यारेलमा घट्ने सेट गरिएको छ।
भारतले सबैभन्दा धेरै युराल ग्रेडको कच्चा तेल रूसबाट किनेको छ। उही समयमा, केही रिफाइनरीहरूले रूसको सुदूर पूर्व र आर्कटिक ग्रेडहरू आयात गरेका छन्। रुसको सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादक रोजनेफ्ट र भारतको सबैभन्दा ठूलो रिफाइनरी कम्पनी इन्डियन आयल कर्पबीच पनि एक अवधिको सम्झौता भएको छ । यसअन्तर्गत भारतीय कम्पनीहरूले आगामी केही वर्षसम्म रुसबाट कच्चा तेल आयात गर्नेछन्।
