२४ चैत ,एजेन्सी ।
चीनले विश्वका विभिन्न मुलुकहरुमा लगानी तथा अनुदान र ऋण सहयोग गर्दै आएको छ । चीनले दिदै आएका यस्ता सहयोगहरुलाई लिएर भने, भारतदेखि अमेरिकासम्मका उसका प्रतिद्वन्दीहरुले अनेकखाले आशंका र प्रश्न उठाउँदै आएका छन् । श्रीलंका टाट पल्टिनुमा चिनियाँ ऋण पनि एक रहेको विश्लेषण भइरहेको छ ।
पछिल्लो पटक चीनले अफ्रिकालाई ऋण दिएको छ । र यसपटक यो ऋणका विषयमा भने विश्व बैंकले समेत चिन्ता व्यक्त गरेको छ । विश्व बैंकका अध्यक्ष डेभिड मालपासले चीनले अफ्रिकाको विकासशील अर्थतन्त्रका लागि दिइरहेको केही ऋणप्रति आफू चिन्तित भएको बताएका छन् ।
अध्यक्ष मालपास भन्छन् ‘नियम र सर्तहरू थप पारदर्शी हुनु आवश्यक छ । त्यो यसमा देखिदैन ।’ घाना र जाम्बिया लगायतका देशहरूले बेइजिङलाई आफ्नो ऋण तिर्न संघर्ष गरिरहेका छन् भन्ने चिन्ताको बीचमा यो आएको हो । तर चीनले यसलाई यस्तो कुनै पनि ऋण अन्तर्राष्ट्रिय नियमभित्र गरिन्छ भनेको छ ।
विकासोन्मुख देशहरूले प्रायः अन्य राष्ट्रहरू वा बहुपक्षीय निकायहरूबाट आर्थिक क्षेत्रहरूका लागि ऋण लिने गर्छन् जसले तिनीहरूको अर्थतन्त्र जस्तै पूर्वाधार, शिक्षा र कृषिको विकास गर्दछ । यद्यपि गत वर्षमा अमेरिका र अन्य प्रमुख अर्थतन्त्रहरूमा ब्याजदरमा भएको तीव्र वृद्धिले ऋणको भुक्तानीलाई महंगो बनाएको छ ।
किनभने त्यो उधारो धेरै विदेशी मुद्राहरू जस्तै अमेरिकी डलर वा युरोमा गरिन्छ । विकासशील अर्थतन्त्रहरूका लागि यो गरी गम्भीर समस्या हो । जसले आफ्नो मुद्राको सापेक्षिक मूल्य घट्दा आवश्यक पर्ने अतिरिक्त पैसा खोज्न संघर्ष गर्न सक्छ ।
‘यो एक दोहोरो झगडा हो र यसको अर्थ आर्थिक वृद्धि सुस्त हुँदै गइरहेको छ,’ मालपासले भनेका छन् । युक्रेनमा भएको युद्धको परिणामस्वरुप उच्च भएको खाद्यान्न, मल र ऊर्जाको मूल्यले गरिब देशहरूमा सरकारी बजेट घट्दै गएकोमा पनि विश्व बैंकका अध्यक्षले चिन्ता व्यक्त गरे । यसले उनीहरूले सामना गर्ने आर्थिक चुनौतीहरूलाई अझ गहिरो बनाउन सक्ने उनको भनाई छ ।
