१५ असोज, काठमाडौं । बलात्कारको आरोप लागेपछि सभामुख पदबाट कृष्णबहादुर महराले राजीनामा दिएसँगै प्रतिनिधि सभाको सभामुख पद रिक्त भएको छ । महराले मंगलबार पदबाट राजीनामा दिएका हुन् ।
प्रतिनिधिसभाले अब नयाँ सभामुख चयन गर्नुपर्ने हुन्छ । सभामखुको राजीनामापछि उपसभामुख शिवमाया तुम्बाहाम्फेले प्रतिनिधि सभाको बैठकको अध्यक्षता गर्नेछन् । उनले नै नयाँ सभामुखको निर्वाचनको मिति तोक्नेछन् ।
अहिले संघीय संसदको अधिवेशन अन्त्य भएको छ । नयाँ अधिवेशनले नै सभामुख चयन गर्नु पर्नेछ । नयाँ सभामुखको निर्वाचन कहिलेसम्म गरिसक्नुपर्छ भन्ने समय तोकिएको छैन । तर नयाँ निर्वाचनपछि भने प्रतिनिधि सभाको पहिलो बैठक बसेको पन्ध्र दिनभित्र सभामुख निर्वाचित गर्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था रहेको छ ।
उपसभामुखले सभामुख चयनका लागि निर्वाचनको मिति तोके पनि आफैं सभामुखको उम्मेद्वार बनेको अवस्थामा बैठकको अध्यक्षता गर्न पाउने छैनन् ।
यस्तोमा उपसभामुख तुम्बाहाम्फे कायम रहँदा नेकपाले सभामुख पदमा उम्मेद्वारी दिन पाउने छैन । संविधानले सभामुख र उपसभामुख फरक(फरक राजनीतिक दलको हुनै पर्ने प्रावधान गरेको छ । यदि उपसभामुख आफैं सभामुख उम्मेद्वार बनेर विजयी भए उपसभामुख पद रिक्त हुनेछ र उपसभामुखका लागि पनि निर्वाचन गर्नुपर्ने हुन्छ ।
नेकपाले सभामुख पद आफैंसँग राख्न चाहे पहिला उपसभामुख तुम्बाहाम्फेले राजीनामा गर्नुपर्ने हुन्छ । उनले राजीनामा गरेको अवस्थामा मात्र नेकपाले सभामुखमा उम्मेद्वारी दिन सक्नेछ । यस्तोमा उपसभामुख पद तुम्बाहाम्फेले गुमाउने देखिएको छ ।
तत्कालीन एमाले र माओवादीबीच शक्ति बाँडफाँडका क्रममा माओवादीले सभामुख पद प्राप्त गरेको थियो । अहिले पनि पूर्वमाओवादीले सभामुख पदमा दाबेदारी दिए उपसभामुख तुम्बाहाम्फेको पद गुम्नेछ ।
महराले सभामुख पद गुमाएपछि पूर्वमाओवादी तर्फका देव गुरूङ, ओनसरी घर्ती लगायतका लागि सभामुख बन्ने बाटो खुलेको छ । कानुन पृष्ठभूमिका गुरूङ अहिले नेकपाका सचेतक छन् । पूर्वसभामुख भएका कारण ओनसरीको पनि सभामुख पदमा दाबेदारी छ ।
त्यस्तै नेकपा वृत्तमा पूर्वसभामुख तथा संविधान सभाका अध्यक्ष सुवास नेम्वाङ आफैं सभामुख बन्न चाहेको चर्चा पनि चलिरहेको छ । नेम्वाङ अहिले नेकपा संसदीय दलको उपनेता हुन् ।
नेकपाका अध्यक्षद्वय केपी शर्मा ओली र प्रचण्ड दुबैलाई मिलाउने क्षमता भएका नेम्वाङको पुनः सभामुख हुने सम्भावना पनि देखिन्छ । तर संसदको हिउँदे अधिवेशन कहिले आह्वान हुन्छ र सभामुखको निर्वाचन कहिले हुन्छ भन्ने टुंगो भने छैन ।
