१९ माघ, विराटनगर । आज माघ १९ अर्थात प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको कालो दिनका रुपमा आजको दिनलाई सम्झिने गरिन्छ ।
२०६१ साल माघ १९ गतेका दिन तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले राजनीतिक ‘कू’ गरी शासन सत्ता आफ्नो नियन्त्रणमा लिएका थिए । प्रजातन्त्रलाई अझ सुदृढ बनाउने भन्दै राजाले शासनसत्ता आफ्नो हातमा लिएको देशवासीका नाममा सम्बोधन गर्दे बताएका थिए ।
तत्कालिन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालाई पदच्यूत गरी शाहले आफ्नै अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डलसमेत गठन गरेका थिए । जसलाई राजा ज्ञानेन्द्रको २०६१ माघ १९को शाही घोषणा को नामले चिनिन्छ।
यस घोषणामा उनले राज्यको राजकीय तथा शासकीय सत्ता आफ्नो हातमा रहेको दावी गरेका थिए। शाहले राजजीतिक अधिकार, प्रेस स्वतन्त्रता तथा मानवअधिकार, सञ्चार सेवा बन्द गरी दलका नेताहरुलाई नजरबन्दमा राखेर, धर्ना जुलुस जस्ता कार्यक्रममा पनि प्रतिवन्ध लगाएको थिए ।
तर यो लामो समयसम्म टिक्न सकेन । पूर्वराजा शाहको सो निरंकुश कदमपछि जनयुद्ध चलाइरहेको तत्कालीन माओवादी र संसदवादी दलहरु एकजुट भई राजाको प्रत्यक्ष शासनको विरुद्ध लागेका थिए ।
फलस्वरुप ०६२÷६३ सालको जनआन्दोलन हुन पुग्यो, जसको बलमा राजसंस्थाको अन्त्य भएको थियो । नागरिक आन्दोलनले नारायणहिटीबाट राजालाई निर्मल निवास पुर्यायो । गणतन्त्र स्थापना भयो । संविधानसभा मार्फत संविधान जारी भयो ।
जनताले चुनेका व्यक्तिहरु शासन सतामा भएपनि आजपनि जनताले भनेजस्तो विकास र समृद्धिको अनुभव गर्न पाएका छैनन् ।
